Hebreeraz izan aditzak  “norekin izan” esan nahi du. Antropologia jakintsua hebrearra. Gaur eguneko zientziek esaten digute gizakiak gizaki direla besteekin harremanetan egonda ekologia-sistema batean. Gizakia, enbrioi denetik, sortua da beste gizakiekin hartu-emanean egoteko. Lehenengo ekologia-sistema gizakiarentzat haurra-ama-aita osatzen duen multzoa da. Zientifikoek diada deitu diote horri. Diadaren biltze-sistema hori eraikitzen da bi arrazoi nagusigatik: haurrak besteari lotzeko duen joeragatik -atxikitze jokaeragatik-, eta ama eta aitak haurra gorputzez zein sentimenduz besarkatzeko bultzadagatik. Atxikitzeko lotura da, ingelesez attachment.

Lokarri edo lotura hori bizitzaren lehenengo urtean eraikitzen da. Denbora horretan, umearen denboran eternitatea, diadaren baitan gertaera ugari jazotzen dira. Gorputz eta gogo bidezko elkarrizketak harmonikoak baldin badira, dena da edertasuna, argia eta kolorea. Elkarrizketa horiek desegokiak badira, dena da nahigabea, mina, mesfidantza eta iluntasuna. Hartu-emana harmonikoa denean, lokarri segurua sortzen da, elkarrenganako konfiantzazkoa. Aldiz, hartu-emana desegokia bada -zaintzaileek ez dietelako erantzun haurraren deiei-, lotura ez da segurua izango, mesfidantzazkoa izango da. 

Lotura seguruak ahalbideratuko du haurrak bere buruarengan konfiantza izatea eta bestearengan ere bai. Lotura ez denean segurua, ostera, bere buruarenganako mesfidantza nagusituko da eta besteenganakoa ere bai.  Harreman eredu horien eraginez haurrak beraren eta besteen gaineko irudipenak edo itxaropenak egingo ditu, eta bitartekotzarik ez badago behinik behin,  eredu horiek izango dira haurraren izaera eratuko dutenak bizitza osorako.  Pertsona mesfidatiak bere buruarengan ere ez du konfiantzarik izango.

Zientifikoek lotura ez seguruen artean hiru mota bereizi dituzte: saiheste-lotura, anbibalentea eta nahasia. Lotura ez seguruen sailkapen hori froga baten bidez egin daiteke haurraren lehenengo hamabi hilabeteetan. Bowlby-en dizipulu Mary Ainsworth-ek sortu zuen eta ezinbesteko tresna da loturaren ikerketa zientifikorako. 

Saiheste-loturarekin lotzen den pertsona, deika aritu zitzaienean erantzun ez zuten gurasoen seme-alaba da; edo erantzun bazuten ere, oso eredu zorrotzei jarraituz jokatuta egin zuten eta ez haurraren eskaera eta seinaleei jarraituz. Pertsona horrek ikasi du bere buruaz baino ezin dela fidatu, eta beharrizana duenean, ez du ezer eskatuko. Hamabi hilabete dituenerako haur hori desitsatsita egongo da, bereizia. Haur hezkuntzan ez du lotura afektiborik izango, lehentasuna emango dio oldarkortasunari adiskidetasunaren aurretik, baina era berean, aukera handiak izango ditu ona izateko eskolako lanetan.

Anbibalentea erantzunetan aldakor jokatzen duten gurasoen seme-alaba da. Umorearen arabera modu batean edo bestean erantzungo dute. Eginahalak eginez aldarte onean daudenean eta bertan ez baleude bezala lur jota daudenean.  Haurrak ezingo du inoiz aurreikusi gurasoen erantzuna, izan ere, oraindik ez da gai izango antzemateko aita-amen umore egoera. Erantzunaren ziurtasun ezak negarra areagotuko du, eta gainera, amorrua sentituko du erantzunda ez izateak eraginda. Haur Hezkuntzara iristen denean, gehiago egongo da zaintzailearen arreta erakartzeari begira, gainerako haurrekin libreki jolastera hurbiltzeari baino.

Nahasia sortzen da edo arazo neurobiologikoren bat izan duen haurrari horrek lotura segurua galarazi diolako edo bestela, senitartean kontrolaezineko eztanden ondoren, tratu txarrak jasan dituzten haurrak dira. Oro har, marjinazio munduari lotuta daude eta joeraz gaixo psikologiak dira haurtzaroan zein helduak direnean.

Lotura seguruan hazi den haurrak, esploratzeko garaia heltzen zaionean eta beldur-senak azaleratzen zaizkionean, maite dituen horiengana joko du eta han aurkituko du portu segurua, bata bestearenganako konfiantzazko lokarria lotuta baitute. Eta portu horretarako joko du esplorazio horretan oztopoak aurkitzen dituen guztietan edo pertsonen arteko harremanetan min hartzen duenetan. 

Loturaren izaerak erabat eragingo du garapen kognitiboan eta etorkizuneko harremanetan, maitasunezkoak, senitartekoak zein lagunartekoak izan.

Eskolak paper garrantzitsua joka dezake lotura seguruak indartzeko orduan: gurasoak prestatuz aita-ama izateko, arrisku aukeran egon daitezkeen familiak antzemanez eta sistema familiarrak seme-alaben arretan utzitako gabeziak betez.

Argazkiaren iturria.