Fenomeno sozial ikaragarria da eta izango da etorkizunean ere [diru asko mugitzen duen industria da, bere sorkuntzatik].
Baina egia da hezkuntza sistemak [ bere elementu guztiekin: sistema bera, eskolak, irakasleak, familia, aisialdi taldeak, eta abar ] ez duela, orain arte, bideojokoen garapen-irizpideetan eskurik sartu, hori izango baitzen, nolabait, bideojokoen onura eta kalteak ondoen kontrolatzeko modua. Eta, hortaz, garapenean, oro har, faktore pedagogikorik kontutan hartzen ez denez, erabilera zaintzea beharrezkoa da. Bideojokoak ere, telebista edota beste edozein teknologia bezalaxe, erabileraren arabera bilakatuko baititugu onuragarri edo kaltegarri.
Bideojokoaren deskribapena irakurtzearekin bakarrik, jakin daiteke zein adinetarako den egokia eta zein adinetarako ez. Kasualitatea edo kausalitatea, akziozko bideojokoak dira, normalean, gaztetxoen artean arrakasta gehien lortzen dutenak. Baina akziozkoak dira, hain zuzen, adin txikikoentzat egokiak ez direnak eta, hortaz, gehien zaindu behar direnak.
Era berean, ordea, sarearen bitartez jolasten direnean, ondoko bizilagunarekin edo beste herrialde bateko pertsona batekin jolas dezakete. Hortaz, jendearekin hartu-emana izatea eta atzerriko hizkuntzak praktikatzea ere ahalbidetzen dute. Baina, une berean, alemaniarra, finlandiarra, euskalduna edo dena delakoa izanda ere, joko berdinetara jolasten dira. Horrek kulturen homogenizazioa indartu lezake, nortasunaren kaltetan.
Badira halere, pentsamendu kritikoa lantzeko bideojokoak ere. Adibide bat, McDonals da [www.mcvideogame.com]. Joko horretan, lur batzuk lortu behar dira, jabea desjabetuz eta instituzioak 'erosiz'; behiak azkar hazi behar dira, mota guztietako tratamenduekin eta gero ahalik eta lehiakorrena izan behar duzu beste dendarien aurrean. Joko horrek, adibidez, multinazionalen afera eta janari transgenikoen auzia lantzeko bidea irekitzen du [adin egokietan, noski].
Beste adibide bat 'Agains all odds' da [www.playagainstallodds.com]. Joko honetan, jokalariak errefuxiatu baten paperean sartu behar du. 12 etapa ditu guztira eta bere jaioterritik atzerriko herrialde batean integratzeraino egin behar duen bidea biltzen dute. 45 minutu inguru irauten duen jokoa da eta, horregatik, eskolako ikasgai baten baitan kokatzeko modukotzat jotzen da nazioarte mailan.
Badira adibide ez oso ohikoak, beraz, baina horiek ez dira, printzipioz, gure gaztetxoek etxean eta kalean erabiliko dituztenak. Hortaz, hona gomendio batzuk bideojokoen erabilera egoki batetara gerturatzeko asmoarekin:
•    Bideojokoen mundura gerturatu. Zer gomendatu eta zer ez jakiteko, bideojokoen mundua minimoki ulertu egin behar da.
•    Bideojokoak aztertu. Erosi edo jolasteko baimena eman baino lehen. Zein balio transmititzen dituen, zein eduki lantzen diren eta zein adinetarako den, horiek gutxienez. Jokoak guraso edo hezitzaileak erosi eta instalatu behar ditu, ez gaztetxoak.
•    Denbora kontrolatu. Zenbat denbora eta noiz erabiltzen dituen kontrolatu. Adikzioa sor dezakete, menpekotasuna ere bai. Ordubete baino gehiago jarraian jolastea nahikoa da. Orduko 10 edo 15 minutuko atsedenaldiak egitea gomendatzen da.
•    Egokitzapen fisikoa. Pantaila ahalik eta urrunen jarri, gorputzaren postura zaindu. Beharrezkoa bada, begiei eta gorputzari deskantsua eman behar zaiela komentatu.
•    Hitz egin, konfiantzan. Bideojokoen inguruan hitz egin, adingabekoekin batez ere.
•    Jolasten daudenean beraiekin egon. Adingabekoekin batez ere.   
Zentzu horretan, interesgarria da PEGI katalogazio sistema europarraren berri izatea [www.pegi.info]. Batetik, adinaren araberako sailkapen bat egiten du eta, bestetik, edukien gaineko katalogazioa: bortizkeria, erabiltzen den hizkuntza, beldurra, sexua, drogak, bazterketa, eta abar. Katalogazio hau [ edo beste herrialde batekoa ] erabiltzea ez da derrigorrezkoa eta, hortaz, azalpen estandar horiek gabeko jokoak ere aurkituko ditugu merkatuan. Baina katalogazio sistema horietako bat erabiltze hutsa izan daiteke, zergatik ez, bideojokoak aukeratzerakoan aplika daitekeen irizpide bat.
Beraz, eta ondorio gisa: bideojokoak, izenak dioen moduan, finean, jokoak dira, eta jolastea ez da debekatu behar. Era berean, jokoak direlako, errealitatea eta fikzioaren arteko distantzia mantentzea lehen urratsa da. Baina jolasten, ondo pasatzeaz gain, ikasi ere egiten da. Gainera, pantailekin egiten ditugun beste aktibitate batzuek baino elkarrekintza edo interakzio gehiago ahalbidetzen dute bideojokoek. Horregatik dira jostagarriak, eta horregatik dituzte gustuko. Baina horregatik, hain zuzen, erakutsi behar zaie bideojokoak ondo erabiltzen.

Argazkiaren Iturria