Guraso.com - Kolaborazioak

Haurren oinetakoak

Done Larrea — 2010-03-05T12:51:49Z

Zein da haur batentzat oinetako egokia? Zer hartu behar dugu kontutan? Haurtzaroan, oinetakoek haur baten garapen físiko eta motorean laguntzeaz gain, oinen zein organismoaren osasuna prebenitu eta hobetzen ere lagundu behar dute.

Ondorioz, oinetako batek, duen funtzioa ondo egin dezan, ezaugarri batzuk bete behar ditu eta hauek haurraren garapen graduak baldintzatuta egongo dira.

Bestalde mesedegarria da, ahal den heinean behintzat, haurrak lurzoru irregularretan oinutsik ibiltzea, belarretan, hondartzan… esaterako. Honela, oinetakoekin gabiltzanean lantzen ez diren beste hainbat gihar mugitzen direlako.

Haurrentzat oinetako idealak arina, flexiblea eta komodoa izan behar du eta era berean oinaren formara eta bere beharretara adaptatuta egotea komenigarria da, oina estutu, nekatu eta deformatu gabe.

Haurraren adina kontutan hartuta hauek dira oinetako fisiologiko baten ezaugarriak:

O -1 ( jaiotzen denetik bipedestazioan jartzeko lehenengo saiakerara ).

Haurra beharrezkoa ez den lekuetan oinetako barik egoten saiatu behar gara. Lehenengo oinetakoa material arin eta bigunekin egindakoa izan behar da, oinen etengabeko mugimendu eta hazkuntza kontutan edukiz.

Jaiotzetik 7-8 hilabetetara

Hasierako hilabeteetan oinek ez dute inongo oinetakorik behar. Hotz egin ezkero nahikoa da galtzerdi edo patukoekin. Etapa honetan oina indartu eta tono muskularra eta sentsibilitatea lortzen ditu. Beraz, beharrezkoa da oina ahal den eta askeen uztea.
Hilabete hauetan oinek duten sentsibilitate taktila eskuek dutena baino haundiagoa da, horregatik, oinak haurraren lehenego instrumentu exploratzaile bihurtzen dira.

8 eta 12 hilabete artean

Haurra katamiauka hasiko da etapa honetan eta oinetakoek babesa eta segurtasuna eman behar diote oinari. Oinetakoen zoluak arina, biguna eta flexiblea izateaz gain, oinari behar beste mugitzeko askatasuna eman behar dio. Era berean, punta borobildua eta errefortzuduna izatea beharrezkoa da horrela behatzak eta azazkalak babestuta egongo baitira katamiauka ibiltzerakoan.

12 hilabeterekin

Oinetakoek haurraren lehenengo desplazamendu bipedestazionaletarako prest egon behar dute. Haurraren pauso bakoitzari babesa, segurtasuna, sentsibilitatea eta oreka eman behar diote, beraz, oinetako arinak, erosoak eta flexibleak eraman behar dituzte. Garrantzitsua da momentu honetan kaña altuko oinetakorik ez erabiltzea hauek orkatilari mobilitatea mugatzen baitiote. Oinetako hauen zoluak meheak eta flexibleak izan behar dute, haurrari lurra sentiarazten uzteko, horrela sentsazio berriak exploratzen hasiko baita.

1-3 ( martxaren eskuraketa)

Adin honetan haurrek izaten duten martxa oso ezengokorra eta irregularra izaten da. Haurrek normalean oreka mantentzeko arazoak izaten dituzte.

Oinetakoek lateraletan eta atzeko aldean errefortzuak izan behar dituzte, horrela oinari ez diote edozein zentzutan mugitzen utziko.
Oinetakoen zolua sendoera handiagokoa eta ez irristakorra izatea komeni da. Takoiaren altura 4-6 mm artekoa.
Oso garrantzitsua da oinetakoak mobilitatea eta flexibilitatea baimentzea oinari baina aldi berean oina ondo eutsi eta ekilibrioa mantentzen lagundu behar dio haurrari.

3 urtetatik 6-7 urtera

Etapa honetan haurrek nagusitan izango duten martxaren patroia (patron de la marcha) berenganatuko dute.

Oinetakoek transpirazio onekoak, zolu ez irristakorrekoak eta sendoagokoak izan behar dute. Taloian “contrafuerte” on bat eramatea garrantzitsua da estabilitate eta irmotasun on bat eman diezaioten oinei. Flexibilitate eta arintasun handikoak izan behar dute eta era berean oina ondo babestu.

6-7 urtetatik 14 urtera

Adin hau aktibitate fisiko handikoa izaten da normalean.

Oinetakoen takoiek ez dute 1.5 cm baino gehiagokoak izan behar.
Garrantzitsua da oinetako ezberdinak erabiltzea, ez beti berdinak.
Oinetakoen zoluek urradurarekiko erresistenteak izan behar dute eta golpe eta rozaduretatik babestu behar dute oina. Garrantzitsua da oinetakoek taloiko impaktuak ondo xurgatzea.

Adin bakoitzerako dagokion oinetakoa aukeratzea garrantzitsua da haurraren garapen fisiko eta motorrerako,oinen hazkuntza egokian lagunduko baitute.

Argazkiaren iturria.

Aita onak gara

Iñaki Kasares — 2010-03-10T09:47:20Z

Geure gizartean susmatzen dudan keria nabarmenetako bat ezkorkeria da. Maiz, badirudi, jendeon asmo-txarkeria, gaitasun eza, alferkeria, eta halakoak soilik direla munduan, bestelako ñabardurarik gabe. Aita izateko maneran ere antzematen dut halako joera.

Aurrekoan gure aitari buruz aritu nintzaizuen, gainetik izan bazen ere. Aita izateko bere era deskribatu nizuen azaletik, eta hau bere testu-inguruan kokatzen saiatu. Nahita, azpimarratu nuen nire aitaren, eta bera bezalako guztien, berezko ontasuna: ahal zuten eta hoberen egiten zutelakoan nago; ahalik eta hoberen egiten saiatzen garelakoan nago. Ez zen haien errua jaio ziren garaikoak, girokoak, kulturakoak,... izatea. Noski, horrek ez du zuritzen nork bere egintzen gainean duen erantzunkizun apurrik ere, baina, funtsean, gure aita ona zela azpimarratu gura dut, onak izan zirela aita horiek, akatsak-akats ere bai.

Gero eta gizon gehiago ari gara lotzen aitatasunari. Gure seme-alabekin gozatu nahi dugu, haiekin jostatu, komunikatu, lagundu, apoiatu,... haien bizitzetan present egon nahi dugu, eta geure bizitzetako parte ezinbesteko nahi ditugu. Gero eta aita gehiago jabe gara orain artean izan dugun ereduak, iraganeko eredu horrek, ez gaituela betetzen. Bestelako harremana nahi dugu geure seme-alabekin, bai eta seme-alaben amekin ere. Guztizko aita nahi dugu izan askok, super-aita.
Aitatasun eredu ideala irudikatzen ari ete garen galdetzen diot askotan neure buruari, gauden testuingurutik ihes egin eta zerbait perfektua lortu nahi bagenu bezala. Halako txotxolokeria ez dagokio soilik aitatasunari, gizarte esparru guztietara zabaldu den/duten ideología globala da. Perfektuak izan behar dugu lanpostuari, soldatari, sinpatikotasunari, edertasunari, sasoiari, jakintzari,... den-denari dagokionez. Aita gisan ere perfektuak izan behar ei dugu.

Sentitzen dut zu ere horretan sinetsita bazaude, irakurle, baina ziri itzela sartu digute honekin guztiarekin. Irizpide hau ezinezkoa da, irreala eta, areago, baita kaltegarria ere, bai aitontzat, bai umeentzat, bai amentzat, bai ... denontzat. Zaputz eta erruduntasun sentimendu latzen iturri da aita askorentzat. Sarritan entzun aiten ahotan (bere barrua husteko nahikoa konfiantza lortuta gero, jakina) “ez nauk iristen”, “desastre hutsa nauk”, “munduko aitarik kaskerrena nauk ni”, eta halakoak.

Gezur ustelak. Perfekturik ez da, eta ez da izango, ezta aitatasunean ere. Ez da beharrezkoa, gainera. Dagoeneko aita onak gara. Gure seme-alabak maite-maite ditugu, eta erabateko konpromisoa izan nahi dugu haien alde. Haientzako onena nahi dugu. Gertu nahi ditugu, eta haiengandik gertu nahi dugu izan. Apoiatu nahi ditugu beren bizitak ahalik eta oparoenak izan daitezen. Ahal bagenu, geure gain hartuko genuke bizitzan nahitaez hartu beharko duten min osoa, haiek ez pairatzearren. Dena emango genuke haien alde.

“Baina ez dugu honela jokatzen ia inoiz ere” pentsatuko du norbaitek. Eta egia da, beti ez dugu honela jokatzen, batzuetan dexente alderantziz ere. Baditugu zailtasunak, noski. Zertarako ukatu? Ez gaituzte hezi zaintzaile izateko, hornitzaile eta defendatzaile izateko baizik. Agintzen eta nagusitzen irakatsi digute, ez negoziatzen. Indarkeria erabiltzen irakatsi digute arazoak “konpontzeko” tresna gisa, ez berba egiten edo entzuten. Emozioei (hala gureei nola besteenei) muzin egin diezaiegun hezi gaituzte, ez enpatikoak edo ulerberak izateko. Zurrunak izan behar genuela adierazi digute aldez edo moldez, eta ez malguak. Jolastea eta ondo pasatzea umeen eta emakumeen kontua zela ikasi genuen, “benetako gizonok gauza serioez” arduratu behar omen dugulako. Zerrenda ia amaigabea egin genezake gizonoi barnera arazi eta bazter arazi dizkiguten gauzekin.

Gizarte egituraketari so eginez gero, bestalde, erraz susmatuko dugu ez dagoela antolatuta gizonezkoek aitatasunari zeharo lotzeko. Has gaitezke aitatasun baja eskasarekin, sendia eta lana bateratzeko zailtasunekin, gizonezkoek emakumezkoek soldata handiagoak irabaztearekin (gehienetan umeak zaintzeko lana uztea emakumeek egin beharra dakarrena), eta abar luzearekin.

Gizon eredu hegemoniko zaharrak maskulinitate gizabidezkoagori dagokion aitatasun eredu berria oztopatzen du.
Ez da harritzekoa, beraz, zailtasunak izatea aitatasunean. Baina geure burua gaitzetsi eta zigortu baino lehen, piskat pentsatu ahalko bagenu ohartuko ginateke umeari oihu egin baino lehen zelako barne borroka izan dugun oihukatzeko gogoaren aurka gehiago jasan ezin izan dugun arte, edo umeari ipurdiko bat eman aurretik, edo bakean utz gaitzala eskatu aurretik, edo...

Aita onak gara, zailtasunak baditugu ere. Eta askoz hobea dugu hori errepikatzea behin eta berriro geure buruari, eta ez zein aita txarrak garen. Erretolika hori ez da egiazkoa, ez da bidezkoa eta ez da lagungarria. Horren ordez, beste ikuspegi eragingarriago batetik beha dezakegu auzia, alegia, izatez badaukagu aita zoragarria izateko behar den guztia: badaukagu maitatzeko gaitasun mugagabea, badaukagu errespetatzeko gaitasun mugagabea, badaukagu laguntzeko gaitasun mugagabea,... Izatezkoa dira ezaugarri hauek guztiak, berezkoak gizaki ororentzat.

Bestelako horiek, zailtasun horiek, garai jakin batean, toki jakin batean, ingurune jakin batean heziak izanaren ondorioak dira gehienak. Eta ikasi edo barneratu ditugun “zabor” horiek, ikasi edo barneratu ditugun bezalaxe, desikasi ditzakegu. Inozokeriarik barik, “etsaiaren” indarra ondo neurtuta, geure ahalmenaz eta irrikaz jabe izanda, alferrikako perfekziozalekeria bazter utzita, erantzunkizunaz, unean-unean norberak egin ahal duena eginez, gauza asko egin ditzakegu geure seme-alaben onerako.

Aspaldi iritsi zitzaidan puintxo bat oparitu nahi dizut amaitzeko. Behin batean, eskola bateko zuzendariak gurasoei azaldu ei zien zein garrantzitsua zen haiek umeekin hitz egitea, jolastea, denbora ematea,... Halako batean, aita batek esan zuen berak ezin zuela halakorik egin bere umearekin, lanera joaten zelako umea esnatu aurretik eta etxera itzuli umea lotan zegoela; egun osoan egiten zuen beharra sendia mantendu ahal izateko; estu eta larri zegoen aita hori, bere umearekin egon ezinagatik. Eta horrexegatik, gauero-gauero, etxera lanetik heldutakoan, bere umearen logelara joan, iratzarri barik muxu eman, eta korapilo bat egiten zuela izaran. Honela, umeak, esnatzean, bazekien bere aitak muxu emana ziola gauez; honela, maitasun-lotura eraiki zuen aita horrek, umearentzat ageri-agerikoa.

Hunkitu egin nintzen ikusita aita baten maitasunak baduela aski indar ustez arazo handiari ere irtenbide dotorea emateko.
Ondo bizi!

Argazkiaren iturria.

Haurren ezetzak eta kasketak

Rafael Cristobal — 2010-02-22T10:01:16Z

Horrelakoei ez zaie inolako garrantzirik ematen edo bestela, garai jakin horretako garapen fasetzat hartzen dira beste barik. Hala ere, ez dira ez hain hutsalak ezta hain ondorio kalterik gabekoak ere.

Sarri entzun ohi dira: ez utzi umeari nahi duen guztia egiten, handitzen denean, apetatsu hutsa izango da eta. Mugarik jartzen ez badiozu ilargia ere eskatuko dizu eta nagusitan arau bako norbait bihurtuko da. Eta entzun ohi dira baita ere horrelakoak: kasketaldia izaten duenean, egiozu gogor, bizitzan nahi duen guztia ezin duela lortu ikasi behar du eta.

Abiadura bizian doan gure mundu aldakor honek gizaki ekintzaileak behar ditu, sendoak euren proiektuetan.

Nekazariek badakite hazten hasi den arbolaren konfigurazioa zenbateraino baldintzatzen duen bere zaintzak, landare txikia den bitartean ematen zaion zaintzak, hain justu. Izozteak edo lehorteak zimeldu egingo du bere etorkizuna eta baita balizko fruituak ere. Gizakiak, izakirik konplexuenak, ezingo lioke ihes egin arau unibertsal horri.

Umearen berezko potentzialen lehen agerraldi xumeetan daude etorkizuneko emakume edo gizon horren nortasuna eraikitzeko egiturak. Gaitasun sortu berriaren kimuetan daude egitura horiek, behin garatuta, pertsona ekintzailea eragingo dutenak, ezagutzaren eta ekimenaren gose. Horregatik, ezinbestekoa dugu gizakiaren bizitzan azaleratzen ari den garai horri arretaz begira jartzea.

Etorkizunean nortasun ekintzailea eragingo duten egitura berriak erabat lotuta daude haurraren ukapenarekin, hau da, itxura baten garrantzi handirik ez duen ez hitz xume horrekin. Era berean lotuta daude, zeharo, ukapena onartzen ez denean eragiten duen kasketarekin. Horrela esaten zaio, bai, senitarteko edo lagunarteko hizkuntzan: kasketa. Eta esan bezala, ez zaie inolako garrantzirik ematen edo bestela, garai jakin horretako garapen fasetzat hartzen dira beste barik.

Hala ere, ez dira ez hain hutsalak ezta hain ondorio kalterik gabekoak ere.

Haurraren ez baten ostean beti dago bai bat. Umeak ez dioenean, hori dio aurretik ekintza proiektu bat zuelako, proiektu bat zein ez zetorren bat helduaren -gurasoak zein irakasleen- bizitzak markatzen dituen erritmo eta baldintzekin. Ez esatean, kontuan hartuko ez dutenez, umea matxinatu egingo da. Eta matxinada horretatik beti irtengo da galtzaile. Horixe da kasketa. Galdu -gehienetan- zein irabazi haurraren ekimen bat ebakita geratuko da edo zaurituta. Bat, baina zerbait bada. Azken emaitza ateratzeko, iniziatibak gehitzea baino ez dago. Haurtxo baten bizitzan, momentu guztietan dago zerbait jokoan, une bakoitzean gaitasun bat zaintzen da, zauritzen da ala mozten da. Errepresioaren intentsitatearen arabera ere badago. Umearen bizitzan une bakoitza da erabakigarria.

Haurraren ekimenei baietz esateko beldurra ere egon ohi da. Hori lotuta dago indarrean dagoen sistemarentzako ekimen hori ohikoa den ala ez horrekin, hau da, sistemarentzat norainokoa den arrotza ala ez. Horren arabera ekintza hori kapritxo handiagoa edo txikiagoa izango da. Kapritxo edo apetatzat hartu bada, heziketa zorrotzak ukapenera behartuko du. Kimua ebakita, ezingo da adar bihurtu.

Heziketa arazo horren jatorria haur ekimena ulertzeko moduaren baitan dago. Baina nork du egia umearen proposamena epaitzeko? Aniztasunaren mundu honetan, badakigu kultura batzuen balio irizpideak eta beste batzuenak ez direla berdinak. Oraintsura arte, norberaren kultura eztabaidaezinezko baliotzat hartu izan da. Baina kulturak ere aldatzen dira eta izadiak iraun egiten du. Gaur egun denok dakigu, zorionez, izadiak ere bere garapen legeak badituela, eta garapen ideal hori da, hain zuzen ere, portaera on edo txarraren irizpidea.

Egun, heziketarako gida badaukagu. Gida hori ezagutza zientifikoa da. Eta zientziak dio haurraren izaera fidagarria dela.

Fidagarritzat hartzen bada haurraren izaera, horixe bera izango da gurasoen eta hezitzaileen gida. Haren ekimenak serio hartuko dira eta aintzat hartua sentituko da haurtxoa. Heziketak gidatzat haurra bera izango du, eta haur hori, zeinen ekimenak serio hartu diren, heldu ekintzaile bilakatuko da, bere buruarengan konfiantzaz betea, gogotsua eta langilea eta porrotari gogor eusteko modukoa.

Baina gauzak ikusteko modu hori Copernicok eragin zuen iraultzaren parekoa da, esan zuenean lurra zela eguzkiaren inguruan biraka zebilena eta ez eguzkia lurraren inguruan. Iraultza honetan ez ditu indarrean dagoen kulturak haurraren izaera eta ekintzak zalantzan jartzen, baizik eta haurraren berezko izaera horrek jartzen ditu kolokan familia, eskola eta gizarte-kultura bera.

“Sexaple” falta edo sexu pila haurdunaldian?

Larraitz Arando — 2010-02-16T15:36:03Z

Guraso izaten askotan haurra jaio aurretik hasten da. Batzuetan ernalkuntza eman aurretik ere. Hots, proiektua martxan jartzen denean, gurasotasunaren inguruan hitz egiten hastean, izenak aukeratzean,… Beraz, gure intentzioak horretara bideratzen ditugunean, sortutako energia guzti horrek guraso bilakatzen laguntzen gaitu.

Ondorioz, momentu horietan eta haurdunaldian sexualitatea bizitzeko moduak gure alaba edo seme izango denarengan eragina izango du.

“Sexaple” falta edo sexu pila?

Salbuespenak-salbuespen haurdunaldiak gehienetan bizitza sexuala ez du asko aldatzen. Haurdunaldi aurreko bizitzan sexualki oso aktiboa izan denak, haurdunaldian ere horrela jarraituko du, egoera berriko ezaugarrietara egokituz. Eta alderantziz, bizitza ez hain aktiboa duen horrek ez du ikaragarrizko aldaketak nabarituko haurdunaldian.

Gainera emakume bakoitza eta haurdunaldi bakoitza ezberdina da. Ez dira berdinak diren bi, beraz, gomendioak kontutan hartu baina ez enpatxatu.

Haurdunaldian sexy?

Orain gutxi arte, emakume haurduna ez zen emakume erotikoa. Kontrakoa. Ondorioz, haurdunaldian tripa arropa handiz estali eta disimulatzen zen. Poliki-poliki gero eta ohituagoak gaude kamiseta estudun tripa harroak eta bular oparodun eskoteak ikusten. Ia-ia haurdunaldia sexya bilakatzea lortu dugu.

Ondorioz, jendartean emakume haurdunduek duen kontzeptuak eragin nabarmena du emakumearengan eta emakume izate hori bizitzearengan. Orain gutxi arte, gure bizitzako fase honetan erakargarria izateko legitimitatea lapurtu digute.Ondorioz, norberaren autokontzeptuan amatxo sexy bat sentitzearen alde lan egitea garrantzitsua da.

Ez gaizki ulertu sexy edo erakargarri kontzeptua. Erakargarri mila modutara sentitu gaitezke. Ez dugu horretarako kanpoko gauzen (arropa, perfume…) beharra izan beharrik edo bai. Bakoitzak erakargarri sentitzeko bere modu propioa du. Garrantzitsuena hori sentitzea da. Ez beti baina hori sentitu dezakegula jakitea.

Beraz, haurdunaldiarekiko norberak duen kontzeptua garrantzitsua izango da geroko bizipenetan.

HAURDUNALDIKO FASE EZBERDINETAN SEXUALITATEA:

Haurdunaldi osasuntsu baten ordea, fase ezberdinak bereiz daitezke.

1.- Lehengoko hiru hilabeteetan:

Proiektu garrantzitsu baten barrena sartu zarela eta fase berri horretara egokitzen arituko zara. Agian, lehen esandako autokontzeptuen arteko lanketekin tirabiran ere ibiliko zara.

Umetxo bat zure barnean hazteko gorputza prestatzen hasten da.. Aldaketa fisikoen fasea da beraz. Gorputza abiadura bizian aldatzen hasiko zaizu. Gerrialdea desagertu, bularrak hazi,…

Itzela da gainera, zure barruan sortzen den hormonen mugimendua. Barne-mugimendu hauek ondorio batzuk sortzen ditu batzuengan; nekea, logalea, okadak, digestio astunak… eta egoera fisiko hauek sexu griñean eragitea orokorra da.

Psikologikoki ere egokitzapen fasean sartu zara. Hain garrantzitsua den proiektu hori gauzatzen ari zara. Momentu honetako besarkada baten indarra izugarria izan daiteke. Eta oso kitzikagarria.

Abortu bat sortu al dezaket jostailu erotiko baten sarketarekin? Eta zakilarekin?

Sarri aipatu dira hasiera honetako beldurrak. Batez ere koitoarekin, mugimendu zakarrekin, masturbazioarekin, orgasmoarekin… barruko haurtxo horri mina emango ote diozun beldurra.

Haurdunaldi osasuntsu batean, orgasmoa bat edo besarkada kitzikagarri baten ondorioz, fetuak oxigeno igoera nabariko du. Sexu jolasetan diafragma zabaltzen zaigunez, oxigeno gehiago helduko zaio barruko umetxoari. Orgasmoarekin berriz, sentitzen ditugun gihar mugimenduen bibrazioak iritsiko zaizkio eta sehaska batean kulunkaka gisa sentituko da haurra.

2.-Bigarren hiru-lau hilabetekoan

Orokorrean, hirugarren hilabetetik aurrera okadak, logaleak… desagertu egiten dira. Amarentzat hiruzpalau hilabete energetikoenak izaten dira orokorrean. Oraindik ez zara astun sentituko eta indartsu senti zaitezke. Gogotsu.

Bigarren fase honetan, alua eta pelbisa erditzeko gertatzen hasiko dira. Alu barruko giharrak prestatzeko ariketa ezberdinak burutu dezakezu edo sarketa ezberdinak burututa giharrak landu.Gainera basodilatazioen eraginez, aluko hezetasuna handituko zaizu ziurrenik. Honek tentsio sexual bat piztu dezake zugan. Sexu gogoa bizia senti dezakezu. Berotasuna.

Beraz, ziurrenik bero-bero sentituko zara maiz. Dena den, kitzikadura handia izan arren, basodilatazioen ondorioz orgasmora heltzeko denbora luza daiteke.

3.- Azken fasean, 8-9.hilabeteak

Azken hilabete hauetan tripontzi-tripontzi egongo zara. Agian astun sentituko zara, bizkarreko minekin, orkatila handituekin, hanka lodiekin, trakets… Ondorioz gure sexu jolasak egoera fisiko berri honetara egokitu beharko ditugu. Bakarka nahiz beste bikoteka postura egokiak bilatuz.

Ez zaitez larritu bularrak laztanduz gero, esnea irteten bazaizu; normala da eta.

37. astetik aurrera edozein momentutan eman daiteke erditzea. Oxitozina da erditzearen probokatzaile nagusia. Estimulazio sexualaren bidez oxitozina hori modu naturalean sortu dezakegu eta hainbeste desio dugun erditzea eragin.

Argazkiaren iturria

Sentimenduak

Maite Aizpiri — 2010-02-09T14:23:31Z

Mintzen edo kezkatzen gaituen hori adieraztea egoera konpontzen hasteko modua izaten da, baina sarritan ez da erraza horren inguruan hitz egitea, horregatik da garrantzitsua txikitatik seme-alabak sentimenduak adierazten trebatzea.

Familian egunerokotasunean igartzen ditugu bata bestearen gogo-aldarte aldaketak, hauek familiako elkar bizitzan eragina izaten baitute, tentsio, poztasun, urduritasun edota tristura momentuak sortuz. Eta norberekiko pentsatzen dugu, “ Joe! aita nolako jasanezin dagoen”, “Arraro dabil azkenaldian Xabi”, “ Ezinezkoa da amarekin hitz egitea”, “Aspaldian triste xamar dabil Aitor” etab. Baina hitz egiten al dugu horren inguruan?

Batzuetan ez da erraza izaten, batez ere, sentimenduak adieraztea ohikoa ez den giroan hazi izan bagara, baina seme-alabak sentimenduak adierazten trebatu nahi baditugu, garrantzitsua da guk ere etxean sentimenduak adieraztea, dena delakoagatik pozik, triste, haserre…gaudela esatea.

Sarritan, sentimenduak ez ditugu hitzez adierazten, alegia, besarkada batekin maitasuna adierazten dugu, begirada batekin haserrea. Ez hitzezko lengoaia garrantzitsua bada ere, elkar ulertu nahi badugu zenbait egoeretan ezinbestekoa da sentimenduak hitzen bitartez adieraztea. Izan ere, haserre bagaude eta gure haserrea isiltasunarekin, ate danbateko batekin adierazten badugu, askotan gure sentimenduen inguruan hitz egiteko, elkar ulertzeko eta konponbideak bilatzeko uneak galduko ditugu, eta tentsioa, amorrua etab. areagotu egingo da noizbait eztanda egin arte. Era honetan seme-alabek ez dute erraz ikasiko etxean sentimenduak lasai adierazten.

Sentimenduen adierazpena txikitatik lantzea komeni da, haurrei erakutsi behar diegu sentimenduak adierazten, hasieran emozioei izena jarriz ( poza, haserrea, lotsa, beldurra…), haurrek lotu dezaten hitza egoera emozional jakin batzuekin. Eta poliki-poliki lagunduko diegu nola sentitzen diren bereizten, sentimenduei arrazoiak bilatzen eta denborarekin horien inguruan hausnartzen.

Kontuan izan behar dugu, haur edo nerabe guztiek ez dutela sentimenduak adierazteko gaitasun bera, ezta egoera jakin batzuei aurre egiteko baliabide pertsonal berberak ere, horregatik, ahalegindu beharko gara haien lekuan jartzen, haiekin batera sentimenduen irakurketa egiten, eta egoerari aurre egiteko zein aukera dauden eta aukera hauek zein ondorio dituzten hausnartzen. Beti ere, haien sentimenduei garrantzia kendu gabe, guretzat tontakeria izan daitekeena haientzat oso garrantzitsua izan daiteke.

Ingurukoek ere badituzte sentimenduak

Norbere sentimenduak adieraztea garrantzitsua den moduan besteen sentimenduak ulertzea ere garrantzitsua da, horregatik, seme-alabek ere ikasi behar dute besteen lekuan jartzen, etxekoak, lagunak… nola sentitzen diren ulertzen, eta norbaitekin pasatuz gero urrutiegi iritsi direla esaten.

Argazkiaren iturria

Bularra emateari buruzko mito arruntenak (1. atala)

Lide Azkue — 2010-02-03T09:16:51Z

"Gaur egun bularra ematearen inguruko hainbat teoria ezberdin eta kontraesankor aurki ditzakegu. Belaunaldiz belaunaldi mito ugari sortu dira, eta gaizki-ulertuak ekiditeko asmoz, mito horietako batzuk azaltzen saiatuko naiz."

1. Haurdunaldian titi-muturrak prestatu egin behar dira bularra emateko, pitzatuak edo zartadurak ateratzea saihesteko.

Ez da egia! Pitzatuak haurra bularrean gaizki kokatzearen ondorioz sortzen dira, ahoa ondo irekitzen ez duelako eta areolaren zati handi bat ahoan hartu beharrean titi-muturra bakarrik hartzen duelako. Batzuetan, bakterioek edo onddoek eragindako infekzioa izatearen ondorioz ere bai. Baina ez dira sortzen bularra ez prestatzeagatik edo haurra bularrean denbora gehiegi edukitzeagatik. Ez da beharrezkoa haurdunaldian ezer berezirik egitea bularra prestatzeko, gorputza bera bakarrik prestatzen da eta. Gainera, titi-muturrak haurrek bularra hartzeko diseinatuta daude. Ez da beharrezkoa ez kremarik erabiltzea, ez igurtzirik egitea, ez argizarizko txopera edo titi-babesik erabiltzea ere. Bularra ondo emateko, garrantzitsuena ondo informatuta egotea da, horixe da prestakizun onena. Komeni da haurdunaldian bularra emateko laguntza-taldeen bileretara joatea, bularra emateko garaian arazoak saihesteko.

Normala da bularra ematean mina sentitzea. Batzuetan, bularra emateko sufritu egin behar da.

Ez da egia! Bularra emateak ez luke minik eman behar. Normala da lehen egunetan hartualdiaren hasieran sastadatxo modukoak sentitzea esnea bularreko hoditxoetatik igarotzen denean, hoditxo horiek lehenengo aldiz erabiltzen ari direlako. Baina min edo deserosotasun arina da, eta egun gutxiren buruan desagertzen da. Titi-muturrean mina sentitzea ez da normala, ordea, eta haurrak bularrari gaizki heldu diola esan nahi du. Horrelakoetan, hobe da haurra bularretik kentzea (atzamarra aho-ertzean sartuz, aska dezan) eta berriro hastea. Titi-muturrarekin sudurtxoa igurtzi diezaiokegu titia bila dezan, eta ahoa guztiz irekitzen duenean (ez lehenago), orduan haurra ondo hurbiltzea bularrera. Oso garrantzitsua da titi-muturraz gain areolaren zati handi bat ere ahoaren barruan edukitzea. Mina desagerraraztea lortzen ez baduzu, eskatu laguntza edoskitzean trebatuta dagoen norbaiti.

Mina sentitzeko beste arrazoi bat izan daiteke titi-muturrean onddoek edo bestelako bakterioek eragindako infekzioa izatea. Horrelakoetan, beharrezkoa da bakterio-kultura egitea eta edoskitzeari buruzko ezaupide eguneratuak dituen mediku batek tratamendua jartzea.

Haurrak pisua ondo irabazten ez badu, baliteke amaren esnea kalitate txarrekoa izatea. Gainera, emakume batzuek ez daukate esnerik.

Ez da egia! Osasun-arazo berezirik ez duten emakume guztiek dute esnea produzitzeko gaitasuna. Horrez gain, emakume guztien esnea kalitate onekoa da, ez dago esne txarrik edo "aguatxirririk". Desnutrizioa pairatzen duten amek ere esne ona edukitzen dute (muturreko desnutrizioa ez bada), haien gorputzak haurraren ongizateari lehentasuna ematen diolako, eta amaren gorputzetik hartzen duelako esne egokia fabrikatzeko behar duen guztia. Haurrak pisua ondo irabazten ez badu, behar duen esne guztia hartzen ari ez den seinale. Beraz, amak bularra eman nahi badu, irtenbidea ez da haurrari esne artifiziala ematea, bularrarekin zer arazo dagoen ikertzea eta hori konpontzea baizik. Egia bada ama ez dela haurrak behar adina esne produzitzen ari, esne-produkzioa areagotzeko irtenbideak aurkitu behar dira. Baliteke bularrean sarriago jarri behar izatea, haurra bularrean kokatzeko modua hobetu behar izatea, haurraren zurrupatze-teknika egokia ez izatea, txupeteak eta tetinak paretik kendu behar izatea... Hainbat arrazoi egon daitezke haurrak pisua ondo ez hartzeko, eta horrelakoetan edoskitzeari buruzko trebakuntza egokia duen norbaiti laguntza eskatzea da zentzuzkoena, arazoa aurkitu eta konpontzeko.

Bularra hiru edo lau orduz behin ematea nahikoa da, bularra sarriegi hartzea kaltegarria baita haurrarentzat ("haizeak eragiten dizkio", "handitan gizena izango da", "gaizki ohituko duzu", "digestioa egiten utzi behar zaio", etab.).

Ez da egia! Haurrak hiru edo lau orduz behin elikatzeko kontu hori esne artifiziala asmatu zenean sortu zen, eta ez dauka inolako zentzurik amaren esnearekin elikatutako haurren kasuan. Gaur egun, gauza jakina da bularra haurrak eskatu ahala eman behar dela, edoskitzeak ondo funtziona dezan. Bularraren esne-produkzioa ondo ezartzeko, haurrak eskatzen duen bakoitzean eman behar zaio. Amaren esnea oso azkar eta erraz digeritzen da (1'5 ordu nahikoa izaten da), eta normala da lehen asteetan bularra oso sarri eskatzea. Jaioberri batek 8/12 aldiz hartu behar du bularra 24 ordutan, pisua behar bezala irabazteko eta amaren esne-produkzioa egokia izan dadin. Haurrak berak erregulatzen du zenbat esne hartzen duen egunean zehar; gose handirik ez duenean, gutxiagotan eskatzen du, eta esne gehiago behar duenean, berriz, sarriago. Berak bakarrik daki zenbat esne behar duen une bakoitzean; utzi, beraz, bularra nahi adina hartzen.

Haurrek behar duten esne guztia ateratzen dute 5-10 minututan, ez zaie utzi behar denbora gehiago bularrean.

Ez da egia! Hilabete batzuk dituzten haur batzuek nahikoa izaten dute denbora hori behar duten esne guztia ateratzeko, baina ez ordea guztiek. Jaioberriek, bereziki, denbora gehiago behar izaten dute bularra hartzeko, oraindik ikasten ari direlako eta mantsoago edaten dutelako. Gainera, emakume batzuek denbora gehiago behar izaten dute esnea "igotzeko", ez zaie hartualdia hasi eta berehala igotzen. Beste batzuek hainbat igoera izaten dituzte hartualdian zehar. Haurrak nahikoa noiz hartu duen jakitea erraza da: berari utzi nahi duenean titia askatzen (sarri lo geratzen dira sabela bete ondoren).

Haurra bularretik bizkorregi kentzea kaltegarria izan daiteke. Izan ere, hartualdiaren hasieran esne "urtsuagoa" izaten dugu, eta hartualdiaren amaieran, berriz, "koipetsuagoa". Hasierako esneak egarria asetzen du, eta amaierakoak gosea, kaloria gehien azken esne horrek baitu. Haurrari hasierako esnea hartzeko astia bakarrik ematen badiogu, esne “gaingabetua” bakarrik edango du, ez ditu behar dituen kaloriak hartuko eta goseak geratuko da. Horrez gain, ez du pisua behar bezala irabaziko. Garrantzitsua da, beraz, haurrari nahikoa esne noiz hartu duen bere kabuz erabakitzen uztea, eta bular bat askatzen duen arte beste bularra ez eskaintzea.

Hala ere, bereizi egin behar dira haurra bularrean "egotea" eta benetan bularra hartzea. Izan ere, haur batzuek denbora pila bat igaro dezakete bularra ahoan dutela, baina horrek ez du esan nahi behar adina esne hartzen dutenik. Baliteke bularrari ondo heltzen ez jakitea, ondo tiratzeko ahulegi egotea, gaixo egotea edo bestelako arazoren bat izatea. Haurrak pisua ondo irabazten ez badu eta bularra hartzen hasi eta berehala lo geratzen bada ahulegi dagoelako, bularraren konpresioa erabiltzea lagungarria da esne gehiago har dezan.

Lo dauden haurrak ez dira inoiz esnatu behar.

Ez da egia! Haur gehienek argi adierazten dute noiz diren gose, baina gerta liteke jaioberriak ez esnatzea behar bezain sarri. Haurrak behar baino lotiagoak izateko hainbat arrazoi egon daitezke: amari erditzean edo ondoren eman zaizkion medikamentuak (anestesia epidurala, adibidez), ikterizia, erditzean traumaren bat gertatzea, bularra eskaini ordez txupetea ematea, edo gose-seinaleak bidaltzen dituenean, berehala erantzun beharrean, haurra zain edukitzea. Beraz, jaioberriek 24 orduren barruan gutxienez 8 aldiz bularra hartzen ez badute (8 eta 12 hartualdi bitartean egitea da normala), esnatu egin beharko ditugu. Bestela, lo asko egiten dutenez, gutxi jaten dute eta, ondorioz, ahuldu egiten dira eta lo gehiago egiten dute... Gurpil-zoroa sortzen da. Haurrak pisua galtzen du, eta deshidratatzeko arriskua izan dezake.

Hartualdi bakoitzean beti bi bularrak hartu behar ditu haurrak.

Ez da egia! Haur batzuek bigarren bularra ere hartzen dute lehenengoa husten dutenean, baina beste askok nahikoa dute hartualdi bakoitzean bular bakarra hartuta. Garrantzitsuena haurrari lehen bularra "husten" lagatzea da, hartualdiaren azkeneko esnea baita kaloria gehien dituena. Hobe da haurrari berari uztea asetakoan bularra askatzen, eta gero, bigarren bularra eskaintzea. Goseak geratu bada hartuko du, eta sabeltxoa bete badu, ez; berak erabaki dezala! Hurrengo hartualdian, beteena daukagun bularra eskainiko diogu.

Hartualdiak oso jarraian egiten badira, bularrei ez die denborarik ematen betetzeko.

Ez da egia! Bularra ematen duen ama baten gorputza etengabe ari da esnea produzitzen. Zenbat eta hutsagoa egon bularra, orduan eta bizkorrago egingo du lan gorputzak esnea sortzeko, eta alderantziz; zenbat eta beteagoa egon, orduan eta mantsoago sortuko da esnea. Ama bat beti bularrak “bete” arte zain egoten bada titia emateko, bere gorputzak esne gehiegi sortzen ari dela uler dezake eta, ondorioz, produkzioa murriztu dezake. Bularrak ez dira “esne-marmitak”: haurrak hartzen duen esnearen zati handiena unean bertan sortzen da, ez da bularretan pilatuta egoten.

Esnea egiteko, amak esnea edan behar du. Edoskitzaroan ezin da denetarik jan.

Ez da egia! Ama batek behar bezala elikatuta egoteko eta esnea egiteko behar duen guztia barazkiz, frutaz, zerealez eta proteinaz osatutako dieta osasuntsua da. Kaltzioa esnekiekin zerikusirik ez duten beste hainbat iturritatik eskura daiteke, esate baterako: barazki berdeak, haziak, fruitu lehorrak eta arraina (bereziki, hezurtxoekin jaten direnak: latako sardinak, etab). Ez dago esnea egiteko esnea edaten duen beste ugaztun bat bera ere.

Bestalde, egia da amak jaten dituen janari batzuen zaporea amaren esnera igarotzen dela (baratxuria, azalorea, etab.). Baina gauza bera gertatzen zen haurdunaldian ere, likido amniotikoak zapore horiek hartzen zituen eta, beraz, haurra ziurrenik ohituta egongo da. Horrez gain, baliteke haurrak gustukoak izatea zapore horiek, guk bezala. Dena dela, janariren bat jaten dugunean haurra urduriago dagoela edo kalte egiten diola igartzen badugu, hobe da janari hori badaezpada denbora batez baztertzea. Arazo gehien ematen duen elikagaia behiaren esnea izaten da. Gerta liteke haurrak amaren esnera igarotako behiaren proteinei alergia izatea. Kontuz esnekiekin, beraz!

Urtebetetik gora bularra hartzeak haurrak dependenteagoak bihurtzen ditu.

Ez da egia! Haur txikiak berez dira dependenteak, ama behar dute bizirauteko. Haurrak pixkanaka irabazten du independentzia, oso poliki eta batez ere 3 urtetik aurrera. 6-7 urtera arte, haurrak dependenteak izateko diseinatuta daude. Garaiz lehen independizatu nahi izateak haurraren behar emozional batzuk ase gabe geratzeko arriskua dakar. Haurrak bere kabuz independizatzen dira, guk ezin ditugu "independente" egin. Alderantziz, gure ondotik garaiz lehen urruntzeak haur dependenteagoak sor ditzake, ez dituztelako etapa bakoitzak berezkoak dituzten beharrak aseta izango.

Bestalde, Osasunaren Mundu Erakundeak bularra bi urtez edo gehiagoz ematea gomendatzen du, haurraren osasun fisiko nahiz emozionalerako onena delako. Munduko kultura gehienetan haurrek bularra 2 edo 4 urtez hartzen dute; beraz, mundu osoari begiratuta, hori da normalena, eta ez hilabete gutxi batzuez bakarrik hartzea.

Haurrak ez luke titia "txupete gisa" erabili beharko.

Ez da egia! Txupeteak amaren ordezkoak dira, bularra ordezteko asmatu baitziren. Haurra lasaitzeko eta haren zurrupatze-beharra asetzeko era naturala amaren bularra edoskitzea da. Izan ere, bularra ematearen helburua ez da haurra elikatzea bakarrik; aitzitik, beste hainbat helburu ditu: haurra lasaitzea, lokartzea, seguru sentiaraztea, maitasuna adieraztea, amaren eta haurraren arteko lotura indartzea, mina gutxitzea... Horrez gain, zurrupatze ez-nutritibo deiturikoak (hots, haurrak goserik ez izan arren bularra zurrupatzeak) onura ugari dauzka. Zenbat eta gehiago zurrupatu haurrak bularra, orduan eta hobeto garatuko zaizkio ahoko eta aurpegiko hezurdura eta giharrak, amari beranduago itzuliko zaio hilerokoa, txupeteek eta tetinek eragiten duten zurrupatze-nahastea saihestuko da (bularra eta txupetea zurrupatzeko teknika desberdina baita), eta amaren esne-produkzioa handiagoa izango da. Ondorioz, edoskitzaroak luzaroago iraungo du eta haurrak denbora gehiagoan hartuko du amaren esnea.

Ez da ezer gertatzen tarteka biberoi batzuk emateagatik. Gainera, horrela aitak ere umea elika dezake.

Ez da egia! Lehen asteetan garrantzitsua da tetinak, titi-babesak eta txupetea saihestea, bi arrazoirengatik: alde batetik, haurra nahastu egin daiteke, bularra eta tetinak zurrupatzeko teknika oso desberdina delako. Haurrak tetina zurrupatzen ikasten badu, ohikoa da gero bularra tetina bezala zurrupatu nahi izatea. Biberoiarekin, esnea bera bakarrik etortzen zaio eta mihia esne-fluxua gelditzeko erabiltzen du. Aldiz, bularrean haurrak berak ateratzen du esnea, mihiarekin bularra azpitik ponpatuz. Bi teknika horiek nahasteak hainbat ondorio txar eduki ditzake: amari bularrak zartatzea, haurrak behar adina esne ez ateratzea eta bularra errefusatzea, pisu gutxi irabaztea, etab.

Bestalde, zenbat eta esne artifizial gehiago eman umeari, orduan eta bular gutxiago hartuko du, eta orduan eta esne gutxiago produzituko du amak. Ondorioz, gurpil zoroa sortzen da, eta "laguntzako" biberoi horiek gehienetan edoskitzaroaren amaiera ekarri ohi dute.

Aitak eta familiako gainerako kideek haurrarekin harreman estua izateko modu ugari daude: haurra bainatzea, pixoihalak aldatzea, haurrarekin jolastea, besoetan edukitzea, motxilan edo bandoleran eramatea, masajeak ematea... Haurrarentzat kaltegarria izan daiteke bular hutsarekin dagoen bitartean biberoiarekin "interferentziak" sortzea. Horregatik, haurraren beharrak aitaren beharren aurretik egon beharko lukete. Haurra bularraz gain bestelako janaria jaten hasten denean 6 hilabetetik aurrera, orduan aitak ere parte har dezake haurraren elikaduran, edoskitzaroa arriskuan jarri gabe.

Amaren esnea halako batean bukatu egiten da, ama batzuei lehenago eta besteei beranduago, baina bat-batean esne-kantitatea txikitzen zaigu eta beharrezkoa da esne artifizialera pasatzea, umea goseak geratzen delako.

Ez da egia! Haurrak titia hartzen jarraitzen duen bitartean, amari esnea egiten zaio. Produzitzen dugun esne-kantitatea bularraren estimulazioaren araberakoa izaten da. Haurrak gutxitan estimulatzen badu bular gutxi hartzen duelako, esne gutxi edukiko dugu; sarri estimulatzen badu, berriz, esne asko izango dugu. Ama guztiok edukiko dugu gure haurrak hazteko behar adina esne, haurrak eskatzen duen bakoitzean eta nahi duen adina denboran bularrean jartzen badugu. Horretarako, ordea, beharrezkoa da haurra bularrean ondo kokatzea eta zurrupatzeko teknika egokia izatea. Haur batek bularrean orduak eta orduak ematea ez da normala, bularra ondo hartzen ez duen seinale izan daiteke, batez ere pisua ondo hartzen ez badu.

Haurrek 3 aste, 6 aste eta 3 hilabete inguru dituztenean, hazkunde-krisi deiturikoak izaten dituzte: kolpetik hazten dira, eta bat-batean esne gehiago behar izaten dute. Bularra sarri-sarri eskatzen hasten dira, eta amek pentsatu ohi dugu ez daukagula behar adina esnerik eta haurra goseak geratzen dela. Hau une kritikoa izaten da edoskitzaroan, eta bular hutsarekin gustura jarraituko luketen ama asko "laguntzako" biberoiak ematen hasten dira (zoritxarrez, sarritan edoskitzeari buruz behar adina ez dakiten pediatra batzuen gomendio okerrari jarraituz). Ondorioz, laster uzten diote bularra emateari, umeari "huts egin diotela" sentituz. Hazkunde-kolpe hauek gertatzen direnean, garrantzitsua da haurra sarri-sarri jartzea bularrean, normala baino sarriago; izan ere, haurra sarri zurrupatzen hasten denean, gure burmuinak ulertzen du haurrak esne gehiago behar duela, eta esne gehiago egiten hasten da. 2 edo 3 egunen buruan, esne-produkzioa haurraren eskaerara egokitzen da, eta edoskitzaroak arazorik gabe jarraitzen du. Tartean biberoiak sartzen badira, ordea, produkzioaren egokitze hori ez da gertatzen, esne-kantitatea ez da handitzen, eta amak haurrarentzat behar adina esne produzitzeari uzten dio.

Amaren esneak ez du elikatzen 6 edo 12 hilabetetik aurrera, ura bakarrik da.

Ez da egia! Amaren esnea beti da elikagarria, baita ume koxkortuentzat ere. Haurra hazten doan heinean, amaren esnea haurraren beharretara egokitzen da. Haurraren oinarrizko janaria da 12 hilabetera arte, eta hortik aurrera, haurrarentzat elikagai- eta kaloria-iturri garrantzitsua izaten jarraitzen du: bitaminak, koipe osasuntsuak, proteinak, entzimak, hormonak, mineralak, aminoazidoak, immunoglobulina eta abar ekartzen jarraitzen du haurraren dietara. Haurren sistema immunologiakoa ez da heltzen 5-6 bat urtera arte, eta amaren esneak babestu egiten du haurra bularra hartzen duen bitartean.

Haurrak bularra eskatzen duenean ez zaio berehala eman behar, hobeto da pixka bat itxaroten erakustea, gaizki ez ohitzeko (gauza bera haurra besoetan hartzearekin).

Ez da egia! Haurrak bularra behar duenean, amari seinaleak bidaltzen hasten da: begietara begiratzen dio, irribarretxoak eta soinutxoak egiten dizkio, eskutxoak miazten hasten da... Amak seinale horiek "jasotzen" ez baditu, haurra geroz eta okerrago sentitzen da, bere ezinegona areagotu egiten da eta, azkenean, amari gaizki sentitzen dela jakinarazteko eta haren "alarma" pizteko ezagutzen duen modu bakarra erabiltzen du: negarrez hasten da. Beraz, haurra negarrez hasten denerako, jada desesperatuta dago eta denbora luzez egon da bularra eskatzen. Oraindik gehiago luzatuko dugu haren sufrimendua, inolako premiarik gabe? Bere beharrak berehala asetzen direla sentitzen ez duen haurrak ikasten duen gauza bakarra da bere beharrak ez direla garrantzitsuak, beste guztia garrantzitsuagoa dela eta bera bigarren mailakoa dela, ez duela bere amaren arreta merezi. Hor hasten da haurrak bere buruaz izango duen irudia eta autoestimua eratzen...

Gainera, oso zaila da negarrez eta haserre dagoen haur bati bularra lasai ematea. Puntu horretara iristen direnean, negar egiteko mihia gorantz jartzen dutenez, ezin dute bularra hartu eta sarri asko kostatzen da haurra lasaitzea. Azkenean, denok pasatzen dugu gaizki; hobe egoerari aurrea hartzea!

Bularrak ez ditut lehen bezain beteak sentitzen, esne gabe geratzen ari naiz...

Ez da egia! Lehen asteetan, normala da bularrak bete-bete egiten zaizkigula sentitzea. Izan ere, gure esne-produkzioa haurraren eskaerara egokitzen ari da oraindik, eta normala da haurrak behar duena baino esne gehiago produzitzea. Haurra hazi ahala, ordea, produkzioa eskaerara egokitzen da eta haurrak behar duena bakarrik produzitzen du gure gorputzak, ez du "soberakinik" produzitzen. Normala da, beraz, bularrek lehengo "gainkargarik" ez izatea. Horrez gain, kontuan hartu behar da emakume batzuek sekula ez dituztela bularrak lehertu beharrean sumatzen, ezta lehen egunetan ere, eta horrek ez du esan nahi behar adina esnerik ez dutenik. Hori ere normala da, eta ez da kezkatzeko arrazoia.

Komeni da lanean hasi baino aste pare bat lehenago haurrari biberoia ematen hastea, ohitzen joateko.

Ez da egia! Normalean, bularra hartzen duten haurrek ez dute biberoirik erraz onartzen amak ematen badie edo ama inguruan dagoela sumatzen badute. Negar egiten dute, haserretu egiten dira, eta bai amak eta bai haurrak gaizki pasatzen dute. Ez du merezi lanean hasi aurretik haurra "ohitzen" saiatzea, hobe da ama etxean dagoen denboran ahal den gehiena disfrutatzea eta bularra lasai ematea, liskarrik eta tentsiorik gabe. Ama lanean hasten denean, baliteke haurrak lehen egunetan biberoia nahi ez izatea, baina ama ez dagoela ulertzen duenean, arazorik gabe hartzen dute normalean. Haur batzuek ez dute inolako tetinarik onartzen eta hobeto edaten dute basotxo batetik, eta beste batzuek, berriz, lehen egunetik inolako arazorik gabe onartzen dute biberoia. Gutxi batzuek, ordea, ez dute ezer jan nahi izaten ama etorri arte, eta lo gehiago egiten dute ama falta den artean. Gero, ama etorritakoan sarriago eskatzen dute bularra, eta horrela konpentsatzen dute lehen hartu ez dutena. Ez dakigu nola erreakzionatuko duen haur bakoitzak eta, horregatik, hobe da denboraz lehen ez kezkatzea, agian ez da inolako arazorik egongo eta.

4 edo 5 hilabeterekin ahia edo "papilak" ematen hasi behar da, lehenengo ahia eta gero bularra, edo ahia bularraren ordez.

Ez da egia! Osasunaren Mundu Erakundeak eta Espainiako Pediatren Elkarteak, beste erakunde batzuez gain, gomendatzen dute bularrez elikatutako haurrei sei hilabetera arte ez ematea amaren esnea ez den beste ezer: ez urik, ez zukurik, ez zerealik, ez infusiorik, ez beste ezer. Ez da nahastu behar amaren esnea eta esne artifiziala hartzen duten haurren elikadura, oso desberdina baita, eta gomendioek ere elikadura mota bakoitzaren araberakoak izan beharko lukete. Esne artifizialez hazitako haurrek bestelako elikagaiak behar dituzte beren elikadura osatzeko 4 edo 5 hilabetetik aurrera, baina amaren esneak haurrek 6 hilabetera arte behar duten guztia dauka.

Bestalde, amak gutxienez urtebetera arte bularra ematen jarraitzeko asmoa badu, 6 hilabetetik aurrera ere ez da komeni bularraren ordez bestelako janaria ematea, edo lehenik janaria eta gero bularra ematea, "postre" gisa. Izan ere, haurraren lehen urtebetean elikagai nagusia esnea denez, adin horretara arte lehenik bularra ematea komeni da behar adina esne hartzen duela ziurtatzeko eta, gero, postre gisa edo hartualdi artean, janaria eskaintzea. Janariaz betetzen bada eta horregatik bularra hartzen ez badu, haurra okerrago elikatuta egongo da bularra hartzeagatik janaria jaten ez badu baino. Izan ere, amaren esnea da elikagairik nutritiboena, eta barazkiek, frutak, zerealek, haragiak edo beste edozein elikagaik baino askoz gehiago elikatzen du. Haurraren bigarren urtebetean ere amaren esnea haren dietaren osagai oso garrantzitsua da, eta egunean behar dituen kalorien % 30era arte ekar diezazkioke.

Argazkiaren iturria

Kontu kontari

Irati Pagoaga — 2010-01-28T12:04:18Z

Nork ez dau entzun umetan Txanogorritxuren ipuina? Ziur zeuri be behin baino gehixautan kontau dotzuela otsua eta neskatuen arteko kontakizune. Gehixau edo gutxiau, danok jan dou belarritik ahotik berbetan ekin baino lehenau. Eta ze pozik gainera! Umetako kontutxuek ez baitie berehala ahazketan.

Dakigunez, gaur egunien ez die antzina letxe beheko su inguruek kez ezta umez beteten. Orduko su asko itxungi egin die, eta berakin nahasi aitajaun amandrien kontu ugari be airien desagertu die. Ikusten danez, tradizino hau aldatu egin da, baina beste espazio, kontaera eta kontakizun batzuri bidie emun dutzo. Sutondoko epeletik, eskolatako berogailuen epelera edo edredoi dotorien berotasunera pasau gara. Gaur egun be, jarraiketan dogu ipuinak kontetan, baina beste modu batzutan.

Bestetik, lehenau berbaz egiten zanari gaur liburuek, musikak, ikusentzunezkuek eta beste hamaika baliabide gehitu jakoz. Honi dagokixonien, merkatue zabaldu egin da, geroz eta abaniko zabalau baten aurrien gaz. Liburudendara sartzie besterik ez dauketzu hau hola dala frogaketako. Kolore, formatu eta material diferentetako produktuek topau leikez merkauen, zein baino zein dotore eta ederrauek.

Esan biherra dau ipuinek kontetan dienien kontatzailiek paper garrantzitsue beteten dauela. Ez da bakarrik tradizino bat ahoz aho, belaunaldiz belaunaldi katien luzetzie. Horretaz gain, beste honeik be egiten ditu hiztunak: umien sormena garaketan lagunketan dau, umien hizkuntzie aberasketan dau, entzuten egoten ikesten dau entzuliek eta gure maitasuna emuten dutzau. Izen be, norberak emuten dauen maitasuna eta babesa die bihotzien urratu txiki gogoangarrixe izten dauienak.

Esan barik doie neuri kontu guzti honek asko erakarten nauela. Neure lanien umiei ipuinek ahalik eta ondouen kontetan saiaketan naz. Hala ta be, egunak eta egunak egoten die eta horregatik be ipuin danak ez die sekula bardinak urteten. Gure aldartien arabera kontaketak asko aldaketan die, onerako zein txarrerako.

Bukaketako animau gure zauet zuein inguruko umiei edozein gauza polit kontetara. Norberak egiten dauena horreindako beti izengo da polite. Ez dau ipuin bakar bat bakarrik gure kulturan. Gure tradizinuen kontu kontari saiuek egiteko materixal asko sortu da eta pasau da bularretik minzora: ahokorapiluek, asmakizunek, esku jolasak, lo kantak, umie altzuen hartzeko esamoldiek... Bizimodu martxoso honei stop esan eta kontau goxo goxo. Badakit sarritan gaitza dana orratzak geraketia, baina batzuetan egin biharra dau. Osterantzien, gurpil zoro horrek ez baitakigu nora eruengo gaituen eta gure ondare kultural aberatsa nun geratuko dan.

Goiza pasatzera

Borja Moiua // Josu Murgoitio — 2010-01-25T17:44:16Z

Hau da larunbatero edo igandero gehien entzuten duguna agurrarekin batera gure seme edo alabaren partidura goazenean, hau da politikoki zuzena dena. Partiduaren emaitzaren arabera, baina, zeharo aldatzen zaio zentzua esaldi horri. Gure seme-alabak partidua duten larunbat edo domeka bateko kronika da hau.

Adibide honetarako berdin dio kirolak, baina futbola bada ondoren aipatuko ditugun emozio primario hauek hobeto ikusten/azaleratzen dira.

Beroketa arin baten ostean partidua hastear da. Goiza pasatzera joan den ikusle-jendea ere hasi da berotzen.

Jokaldiak eta denborak aurrera egin ahala, tenperatura igotzen doa. Hasiera baten guraso bakoitzak bere seme edo alabaren gainean begiak jarri eta animoak, nohiz behinka ahots presionatzailearekin eta errime xamar: zaindu hori! Heldu beste horri! Jaurti, jaurti! Eta hantzeko konsignak, tarteka jokaldi on baten ostean txalo zaparradaren bat edo beste.

Baina partidua aurrera doa eta markagailuak ez du “goizpaseroentzat” emaitza onik adierazten. Orduan termometroak beste gradu batzuk egiten ditu gora; buuff!! egiteko ordua iritsi da, jada ez diogu bakarrik gure oinordekoari so egiten, gure begiradak arbiotroari begira hasiak dira. Ordura arte ez gara ohartu ere egin nor zen epaile lanetan ari zena baina oraingoan atera diogu erradiografia antzeko bat.

Markagailua ez dago gure alde , beste taldea ondo ari da eta gu ordea … komeriak burua altxatxeko ere. Ingurukoek entzuteko moduan arbitroaren erabaki bakoitzaren ondoren komentarioren bat egiteko unea iritsi da:Nora begira dago hori? nor da kalamidade hori? (eta ez du ezagutuko baina jakin badaki gaurkoan partidua arbitratzea egokitu zaion guraso bat dela, bolondresa), minutuak aurrera egin ahala baliteke epailearen erabakien kontura beste taldeko gurasoren batekin hika - mikaren bat izatea, bankilloan dauden haurrak ez badute ezer entzuten gaitzerdi …

Partidua bukatzear dago eta ez dago hau altxatuko duen gizasemerik. Markagailua gogorra da eta honek ez du haurren jarrera onik eta partaidetzak adierazten; horrek saskiratzeak edo golak edo kintzeak baino ez ditu isladatzen, entrenatzaileari egurra emateko ordua heldu da, honi ere iritsi zaio txanda:Zergatik ez du atezain bestea jarri? zein sistema erabiltzen ote du tipo honek? Beste horrek jokatu behar zuen! Rotazioen sistema hau … ez dakit ba!(hau Barsa-ren eraginez) eta gehiago. Izan ere, kirolari buruz batzuk gara nozio batzuen jabe, gehienok jakitun.

Bukatu da larunbateko euskal kirolarien rituala, entrenetzaileak animozko hitz batzuk eta hurrengo entrenementura arte, haurrek beste taldekoei eskua emango diete eta dutxatik irten arte eta gurasoen aurpegia ikusi arte ahaztuta izango dute jipoia jaso dutenik ere. Hauen aurpegiak beste komentario batzuk eskatzen ditu baina horrek luze joko luke , erremate moduan akaso 4-5 aldiz erantzun beharko dio: zer egin duzue? galdu?

Espektakulu hau bizitzera behertzen ditugu haurrak, haur hauek esaten zaiena baino gehiago ikusten dutena egingo dute, eta hala ere, kosta egingo da jarrera eredugarririk ikustea nerabezaroan adibidez. Zeren eta haur hauek egunen batean nerabeak izango dira, bizipenen arabera erantzungo duten gazteak, experientzien arabera kontzientzia landuko dutenak. Jarrera hauek ez dute lekurik izan behar gaztetxoen kirol bizitzan.

Gure seme alabak ezin dira izan gure frustrazio eta etxeko miseria guztien sendagarri, zaldi horretan ezin ditugu jarri gure esperantza guztiak.

Akaso artikulua bukatzeko gogor xamar geratzen da baina mundu honetan atzera-aurrera urteetan gabiltzanok sarri hitz egiten dugu gurasoen edo senideek haurrekiko ditruzten espektatibez. Kirola berez helburua den edo pertsonak gizarteratzeko tresna bat den edo biak batera, aspaldiko eta betiko debatea da. Eztabaida honetan denok dugu zer esanik baina bidea argitu arte ezin esan “goiza pasatzera" goazenik. Goiz-pasa joatea beste kontu bat da.

Argazkiaren iturria

Abortuaren lege berria

Onintze Guridi — 2010-01-22T14:24:18Z

1973. urteaz geroztik, lehenengoz berrituko da aurten abortuaren inguruko legedia. Orain arte, abortatzeak delitu izaera zuen. Hamaika eztabaida eta gero, azkenik pasa den abenduan onartu zen Espainiako Parlamentuan abortuaren inguruko erreforma ekarriko duen legea.

Espainiar Zigor Kodearen arabera, abortatzea delitua da, eta delitu horren egile izan daiteke bai emakumea eta baita abortua eragiten duen beste edonor ere, profesionala izan edo ez.

3 salbuespen ezartzen dira, zeinetan abortatzea ez den delitu:

Abortua beharrezkoa bada emakumearen bizitza salbatzeko edo arazo fisiko edo psikiko larriak ekiditeko.
Haurdunaldia bortxaketa baten ondorio baldin daba.
Haurra gaixotasun fisiko edo psikiko larriekin jaioko dela aurrikusi bada, betiere abortoa lehenengo 22 asteetan burutzen bada.

Aipatu araudia, 1973ko Zigor Kodea onartu zenetik dago indarrean. 1995. urtean Zigor Kode berria onartu zenean (gaur egun aplikagarri dena), aurrekoa indarrik gabe gelditu zen, baina abortuaren inguruko artikuluei dagokienez mantendu egin zen artikulu hori. Orain arte ez da inolako aldaketarik egon arlo horretan.

Agurtu berri dugun urtean, hika-mika ugari piztu du abortuaren inguruko araudiaren erreformak. Azkenik, pasa den abenduan onartu zen Espainiako Parlamentuan abortua despenalizatuko duen legea: “Ley Orgánica de Salud Sexual y Reproductiva y de la Interrupción Voluntaria del Embarazo”. Ondorioz, legea indarrean sartzen denean abortatzeak delitu izateari utziko dio, eta nolabait askea izango da abortatzeko erabakia hartzea.

Halere, legearen alde bozkatu duten alderdi politikoen artean ere eztabaida piztu du erreformak. Beste batzuen artean, adin txikiko emakumeen abortua izan dute eztabaidagai, eta konkretuki neskaren gurasoak jakinaren gainean jartzeko beharrezkotasuna. Azkenean, salbuespen nahiko anbiguo edo zalantzagarria gehituz lortu dute legea aurrera ateratzea. Hau da, 16 eta 17 urteko emakume gazteen kasuan, beraiek hartu ahal izango dute abortatzeko erabakia, betiere gutxienez guraso edo tutoreetako bat jakinaren gainean jarriz. Baina informatze hori ez da beharrezkoa izango “betiere, neskak argudiatzen badu adierazpen horrek familia esparruan gatazka larria sortuko duela edo biolentzia, mehatxu edo tratu txar egoerak sortarazteko arrisku larria dagoela”.

Ikusi beharko da nola jartzen den praktikan, baina momentuz legearen tramitazioak aurrera darrai eta beraz, laster izango da indarrean.

Argazkiaren iturria

Sarritan entzun ohi direnak

Rafael Cristobal — 2010-01-19T09:36:30Z

Entzun ohi diren gauzen artean, sarritan horrelakoak entzuten dira: “horiei seme-alabak okertu egin zaizkie”, edo baita ere horrelakoak: “ez hartu haurra besoetan, horretara ohituko da eta gero ez du nahi izango bakarrik ibiltzerik”.

Ideiak egia bihurtzen dira, gizataldeak bere egiten dituenean. Dena den, egia-kolektibo handienen garaiak izan dira hanka sartze handienen garai. Hain erabiliak diren esaldi horiek, nahiz eta orokorrean denon adostasuna izan, guztiz okerrak dira. Tradizioan daude, baina ez dute inolako oinarri zientifikorik. Eta okerrak direnez, gaitz ugari eragiten dituzte.

Idatziko ditudan artikuluetan, orokortu edo egiazko bihurtu diren ideia horiek aztertuko ditut sakon. Baieztapen horiek ezagutzera ematen dute, alde batetik, haurrari buruzko ideia jakin bat eta bestetik, haurrarekin dugun harreman motan bete-betean eragiten dute. Azter ditzagun bi adierazpen horiek:

“Horiei seme-alabak okertu egin zaizkie”

Baieztapen nagusi horren azpian dagoen ideia da haurraren izateko modua haurrarekin berarekin jaiotzen dela, ez dela gerora egiten den zerbait.

Gurasoek haurrari gustuko ez duten ezaugarri fisiko edo jarreraren bat ikusten dioten momentutik, segituan ekiten diote senideen artean ahaide desatseginen bat bilatzeari edo, baita ere, gurasoengan beraiengan ere atsegingarri ez den ezaugarriren bat bilatzeari. Eta horrela, hor aurkitzen dute haurraren ezaugarri desatsegin horrentzat azalpen bat. Herentzian dute jatorria baztertzeko moduko ezaugarri horiek; eta horrelako baieztapenak egiten dira “hau bere ama bezalakoa da…”. Aurreiritzitik ikusten dugu haurra.

Hala ere, gaur eguneko ikerketa eta teoriek ez dute frogatzen herentziak horretan zerikusirik duenik. Haurtxoa hainbat izaera-potentzialez jaiotzen da, eta baita ezaugarri fisiko jakinekin ere. Bata zein bestea geneek zehaztuta. Herentziatik jasotakoa da. Baina ahalmen horiek zein bilakaera izango duten edo zein ez, hori lantze mailaren baitan dago.

Bestera gertatuko da, hots, umea guztiz desberdina izango da izaki berri gisa ikusten bada, bereak besterik ez diren ezaugarriekin ikusten badugu, eta familia gai bada berea bakarrik den hori miresteko. Gurasoak prest badaude seme-alabarengan jarrita zeuzkaten ametsak eraldatzeko eta berreraikitzeko, orduan haurrarekin batera ikasteko abenturan sartzeko prest egongo dira. Garatzen ari den errealitate horretan, haur berriak dakarren errealitatean, hain zuzen ere, gurasoek beharbada deskubritu ahal izango dute ordura arte ezkutuan zituzten alderdi berriak. Haurra bere errealitate jakinean gurasoentzat irakasle bihurtuko da, bere izatearen modu berrien irakasle handia. Haurra bihurtuko da, halaber, ezuste iturri eta beraren bitartez gurasoek deskubritu ahal izango dituzte beste dimentsio pertsonal batzuk, euren hezitzaileek eurengan ikusi ez zituztenak. Haurra gizatasun liburu bat izango da. Gurasoek betiko estereotipoarekin etengo dute eta euren eredu kulturalen arabera hezteko deituta daudela ahaztuko dute. Horrela, izatearen aukera berrien ikasle bihurtzen hasiko dira. Haurrak terapeuta izan daitezke gurasoek jasan dituzten ebaketen konponbidean.

Orduan, gurasoengan, harridura haziz joango da etengabe. Haurrak berak erakusten dituen seinaleak bere zaintzaren gidari gisa irakurriko dituzte eta, bere neurrira sortu diren hezteko eredu berrien baitan, pozik haziko da haurra, bere ahalmen berri guztiak garatuz. Bere izaera lasaia, sendoa eta zabala bihurtuko da.

“Ez hartu haurra besoetan, ohitu egingo da eta amazulo hutsa bihurtuko da” edo “negar egiten utzi eta ez erantzun eskatzen duenari, bestela ume ahula baino ez duzu haziko, mainatsua eta bizitzak ezinbestez dakartzan frustrazioei aurre egiten ez dakiena”.

Bigarren baieztapen hori ere, hain hedatua, okerra da zeharo eta oso ondorio kaltegarriak eragin ditzake, aurrera eramateko erabiltzen den indarraren arabera.

Gaur eguneko ikerketek frogatu eta egiaztatu dituzten ezagupenek diote, haurtxoa sortzen dela beste izaki baten bila joateko eta hura besarkatzeko, bere ondoan egoteko gorputz-komunikazioan. Sen hori animalia-erreinuaren izaki guztietan dago bizirik, eta argien ikus daiteke gugandik gertuen dauden primateetan, zeintzuekin genetikaren zati handia partekatzen dugun. Horregatik dute gure hain antz handia, edo guk eurena.

Biologian gure ahaide gertuenak diren primateek, jaio bezain pronto, gogor oratzen diete ondoan jartzen zaien edozein objekturi. Jaioberriak amarengandik baztertzen badituzte eta oihalezko panpina bat edo manta bat jartzen bazaie ondoan, horri heltzen diote gogor. Erditu duen ama umearen ondoan badago, orduan izaki jaioberriak oratzeko duen joera eta amak seme-alaba besarkatzeko duenak bat-egiten dute eta besarkada samurrean murgiltzen dira biak. Ume jaioberriak amari heltzen dio esku eta besoekin, hanka eta oinekin eta ahoarekin. Amaren bularra jaioberriari eskaintzea ez da bakarrik elikatzeko egiten, baizik eta bitarteko bat da haur eta amaren bat-egitean. Txupetea aho eta bular arteko bat-egite horren gaur eguneko ordezkoa da.

Primate jaioberriaren eta gizaki jaioberriaren arteko aldea da bigarren hau biologikoki heldugabe sortzen dela, bestela esanda, egoera fetalean eta primatea helduta. Gizakiak bizitzaren laugarren hilabetera arte ez du izaten bere ahaide-primateek jaiotzean izaten duten garapen fisiko eta motorra. Horren ondorioz, haurrak lehenengo nori heldu aukeratzen du eta, gero, seigarren hilabetera aldera agerian uzten du bere atxikimendua. Haurrak sentsibilitate handienaz eta egokien zaindu duen pertsona aukeratuko du.

Amari edo beste gizaki bati, aitari esaterako, lotuta egotea gozamen iturri da haurraren nerbio-sistemaren egiturarako eta irudizko munduan eszena argitsuen iturri ere bada; horrez gain, bere baitan hartu duen gizakiarekiko konfiantza iturri ere bada. Umeak sentitzen dituen beharrei (oratzeko, besarkatzeko, irribarrez hartua izateko…) gizaki horiek emango dieten erantzun sentikorraren eraginez, haur horren baitan lotura segurua eta konfiantzazkoa sortuko da. Geroago, jakin-min senak haurra giza espazioak eta espazio fisikoak, gero eta zabalagoak, esploratzera eramaten duenean, baldintza bako maitasun horrek ematen dion seguritatea konfiantza bihurtuko da. Horrela, leku seguru horietara (ama, aita…) jo ahal izango du esplorazio horietan arazo edo minen bat sortzen zaionean.

Gurasoen maitasunak asebete duen haurra esploratzaile ausarta izango da, izan ere, bere portuan sortu den konfiantzak konfiantza emango baitio gero eta ausartago izateko abenturetan. Harago, oraindik: gurasoen erantzun horiek haurrarengan sortuko duten maitasuna eurenganako miresmen iturri ere izango da: bizitzan aurrera egiteko jasoko dituen aholkuak bere bizitzaren esplorazioetan mugitu ahal izateko gomendio baliotsuenak izango dira.

Aitona-amona eta gurasoak dogmatzat ditugun ideia tradizionalen eta gaur eguneko zientziek haurrari buruz diotenaren arteko aldea hain izugarri da, non Guraso Eskolaren premia gero eta beharrezkoagoa ikusten baita. Guraso Eskola bat, non ideia hauek azalduko diren eta heziketa bideen gainean hausnartuko den.

Arizmendi Ikastolak ez du alde batera utzi nahi izan gai hori eta horregatik Guraso Eskola sortu du. Ikasturte honetan aztertuko dituen gaiak seigarren hilabetetik aurrerako haurdunaldian dauden emakume eta bikotekideari zuzenduta daude eta baita bi urtera arteko haurra duten gurasoei ere. Guraso horiek zikloa bukatzean, aukera izango dute hurrengoa egiteko, haurraren bi eta sei urtera artekoa. Eta horrela etorriko dira ondorengoak ere: seigarren urtetik hamabira artekoa eta hamabitik hemezortzira artekoa. Bitartean beste guraso batzuek hasierakoek egindako mintegietan hartuko dute parte, eta lau ziklo oso amaitzen direnerako guraso komunitateak sortuta egongo dira. Euren arteko harremanari esker adin tarte bakoitzari dagozkion gaien inguruan hausnartzen jarraitu ahal izango dute, eta era horretan, hain aldakorra den gizartean seme-alabak hezteko betekizun zail horretan elkarren laguntza izango dute.

Argazkiaren iturria

Ohitura osasungarriak urte berrirako

Amaia Diaz de Monasterioguren — 2010-01-11T11:42:09Z

Argi dago, ohiturak aldatu behar ditugula. “Umetan gizena dena, adin batezkero gizena izateko aukerak haundiak izango ditu beraz urte barriakin ea gehiago pentsatzen dugun geuregan". Formula erraxa da.

Azkenengo notiziak diote gure haur eta gazteen artean gizentasun tasa gora doala. Gero eta elikadura informazio gehiago dugun arren, okerrago jaten ari al gara? Daramagun bizitza azkarrakin gutxi erreparatzen al diogu elikadurari? Eguneroko erosketetan eta menuetan jarten al dugu behar bezalako arreta !

Argi dago, ohiturak aldatu behar ditugula. “Umetan gizena dena, adin batezkero gizena izateko aukerak haundiak izango ditu beraz urte barriakin ea gehiago pentsatzen dugun geuregan“.

Formula erraxa da. Hiru dira behar ditugu osagaiak.

Elikadura osasuntsua
Umore ona
Ariketa

Elikadura osasuntsuari erreparatzen badiogu, aurten hartutako aholku dietetikoak martxan jartzeko garaia da. Jaten duguna gariela, argi daukagu ezta? Horretarako gure haur eta gazteak parte hartu beharko lukete eguneroko erosketetan, garaiko produktuak erabili eta noski zergaitik ez gara sukaldera batera sartzen?

Sukaldaritza oso gustoko dugu, ratu bat batera pasatzeko aukera ematen digu, produktuak esku artean erabiltzeko, kolore eta usaiez disfrutatzeko. Umeak plater horren protagonista sentituko dira. Eta horrela erraxago probatuko dituzte platerak.

Beraz, amantala jantzi eta denok sukaldatzera.

Hasieran eurakin gertatzeko aukeratuko ditugun errezetak erraxak izango dira. Askotan osagaiak platerean jartzearekin, platera montatzearekin aski izango da. Hemen dituzue ideia batzuk:

Entsaladak, patatata eta barazki beteak eta pizzak,

Erroskilak, bizkotxua, pastak. Noizean behin jatekoak diren arren egun berezietarako etxean gertazen badugu hobe.

Ez ahaztu gorputza mugitzearen garrantziaz. Egunerokoari jarriko diogu arreta . Hau da , eskilarak erabili , oinez joan batetik bestera. Eta astean bizpairu egunetan kirola egin. Taldean egiten den ariketa oso aberasgarria izaten da.

Familia artean ere posible da egitea eta horretara animatu nahi zaituztet. Hau guztien lana delako mendi irteerak, jolasak, bizikleta bueltak.

Argazkiaren iturria

Komunikazio moduak seme alaben hazkuntzan

Itziar Bartolome — 2009-12-28T12:32:38Z

Guraso eta seme-alaben arteko harremanean, funtsezko gaia da komunikazioa. Gure eguneroko harremanetan erabiltzen dugun komunikazio moduari erreparatuz, konturatuko gara haurrekin hitz egiten dugula modu batera, bikotearekin beste modu batera, lankidearekin ere ezberdin... Nork bere burua ezagutzeko ariketatxoa izan daiteke non eta norekin, nola komunikatzen garen behatzea.

Guraso eta seme-alaben arteko harremean funtsezko gaia da KOMUNIKAZIOA.

Komunikatzeko modu asko dago. Komunikatzen garenean, hitzez, aurpegiko adierazpenaren bidez, begiradaz, gorputzez, ahots tonu ezberdinez... egiten dugu.

Gure eguneroko harremanetan erabiltzen dugun komunikazio moduari erreparatuz, konturatuko gara haurrekin hitz egiten dugula modu batera, bikotearekin beste modu batera, lankidearekin ere ezberdin... Nork bere burua ezagutzeko ariketatxoa izan daiteke non eta norekin, nola komunikatzen garen behatzea.

Komunikazio moduek, bestalde, zeresan handia dute harremanaren kalitatean. Hainbat arazok, komunikatzeko erabilitako moduan dute jatorria. Seme-alabak handitzen doazen neurrian, gure komunikazio modua gainbegiratu eta agian birplanteatzea komeni da.

Komunikazioa osasuntsua eta efikaza izan dadin oinarrizko puntu hauek hartu behar ditugu kontutan:

Gorputz adierazpenak eta ahots tonuak komunikazioaren %90a suposatzen dute, hitzak soilik %10 inporta du. Beraz, gure hitzak, gure emozio eta gorputzarekin bat egin behar du.

Hitzezko mezua argia izan behar da. Ahopeko mormoxetak ekiditzea komeni da, deskonfidantza eta inseguritatea eragin dezakete.

Hitz egiten dugunean haurraren begirada bilatu eta mantentzea komeni da, bere atentzioa lortzea errezagoa izango da eta mezua jasotzeko prestatzen dugu.

Gure haurrak jokabide okerra duenean, kritikatu ekintza, ez pertsona. Hau da, “Tentela zara!” esan beharren “A ze tentelkeri egin duzun!” esango diogu. Tentela izatea kontu aldagaitza da, tentelkeria egin hala ez egitea, aldiz, aukeran uzten diogun kontu aldakorra da, konponketa errezagoa duena.

Mugak jarri eta ardurak banatu. Mugak jartzerakoan, mehatxuak egitea baino hezitzaileagoa da ardurak banatzea. Ardurak hartu eta betetzeak haurra garrantzitsu sentiarazten du. Hori bai, ardurak haurraren neurrikoak izan behar dira. Adibidez:

“Jostailuak jaso, bestela ez gara kalera joango!” MEHATXUA.
“Jostailuak jasotzea zure ardura da, baina nahi baduzu lagunduko dizut, jaso dezagun elkarrekin!” MOTIBAZIOA.
“Zein da logela jasotzearen arduraduna? (zu) Aste honetan ez duzu egin... Nahi badezu geroago lagunduko dizut eta zuk lagundu neri garbigailuaren ardurarekin, ados? Hala ere, ez dut uste nire laguntzaren beharra duzunik zure gela antolatzeko, pasa den astean oso txukun utzi zenuen” ARDURA BANAKETA, NERABEA.

Adinaren arabera moldatu behar dira ardurak.

Ez agindu gero beteko ez dituzun gauzak. Poz zein haserre beroaldietan, gero beteko ez diren aginduak eman daitezke, Lekuz kanpoko zigorrak ezartzen dira “Bost egun lagunekin irten gabe!”, adibidez, edo lekuz kanpoko promesak egin daitezke “Gaur ez baina bihar barraketara joango gara arratsalde osoa!”. Ondoren ezpadugu esandakoa beteko, hobe da isiltzea, bestela ,gure hitzaren sinesgarritasuna kolokan geratuko da gure seme alaben aurrean, eta bestalde, konfidantzaren kalterako izan daiteke.

Sentimenduetaz hitz egitea gauza arrunt bilakatu. Emozio eta sentimenduak konpartitzeak komunikazioa hobetuko du. Adierazi zureak eta galdetu besteari zeintzuk diren bereak, “Ni minduta nago. Zergatik egin duzu hori? Zerk eraman zaitu hortara?”... hau ere adinaren arabera egokitu beharko da.

Gure komunikazio modua hobetzeak, kalitatezko harremana bideratzen lagunduko digu !!

Esan beharreko guztia, funtsezko osagaiak diren maitasuna eta errespetuz adierazi!!

Nola aurre egin arnas infekzioei

Jabier Agirre — 2009-12-16T09:39:16Z

Ondotxo dakite gurasoek: tenperaturak jaisten direnean umeak “hoztu” egiten dira. Gripe bat ez bada, ditxosozko otitisa izango da, edo anginak bestela. Nola jokatu behar da kasu bakoitzean? Zer egin daiteke haurrak hainbeste hoztu ez daitezen?

Negua ate-joka eta umeak gaixotzea, batera iristen diren kontuak ia-ia: faringitisa, otitisa, bronkitisa, gripeak,… Adituek egindako kalkuluen arabera, 15 urtetik beherako haur eta gazteek urtean batez beste 2,6 arnas infekzio jasaten dituztela estimatzen da. Ba al da gisa horretako infekzioak tratatzeko formula idealik?Antibiotikoak ez dira beti irtenbidea, batzuetan mesede baino kalte gehiago egiten dutelako. Gakoa, beste askotan bezala, zentzu komunari eta pediatraren aholkuari jarraitzea da.

Zergatik hozten dira hainbeste ume txikiak?

Txikiak direnean, umeek ez daukate oraindik bere sistema immunologikoa behar bezala osatua. Bere bizitzako aurreneko hilabeteetan, amak haurdunaldia bitartean eta ondoren baita bularra emateko garaian ere, pasatu dizkien antigorputzei esker babesten dira gaixotasun infekziosoetatik. Baina zortzi hilabetetik aurrera, gutxi gorabehera, “maileguan hartutako” defentsa horiek agortu egiten dira, eta umeak bere defentsa propioak sortzen hasi beharra dauka. Horrexegatik, une honetan oso sentibera da gaixotasunen aurrean. Eta berriro ere adituen hitzetan, esan daiteke umearen sistema immunologikoa ez dela erabat osatu eta heltzen 5 edo 6 urte bete arte.

Nola estimulatu haurraren defentsak

Eboluzioaren “egutegi” hori dela medio, garrantzi handikoa da umearen defentsak hasiera-hasieratik bizkortzea. Hona hemen hori lortzeko modurik onenak:

● AMAK BULARRA EMATEA
Amaren esnea da umea aurreneko hilabete horietan gaixotasun infekziosoetatik babesteko “txertorik” onena. Ama-esneak duen A immunoglobulinak birusen eta bakterioen jarduera blokeatu egiten du hestean eta arnas aparatuan. Bestetik, bitamina eta mineral ugari dituenez, amaren esneak haurtxoaren sistema immunologikoa indartzen laguntzen du, bere hazkundea bultzatzeaz gain. Horregatik, edoskitzaroa ahal bezainbeste luzatzea gomendatzen dute adituek.

● ELIKADURA
Badira sistema immunearekin lotura estua duten nutriente edo mantenugaiak, gure seme-alaben jan-neurrian inola ere huts egin behar ez luketenak, haurrak urtebete egiten duenetik aurrera gutxi gorabehera:

C bitaminak gorputzaren defentsa naturalak sendotzen ditu. Non aurkitzen da bitamina hori? Kiwian, zitrikoetan, marrubi eta piperretan, tomatean, azan, etab.
E bitaminak gorputzaren erantzuna areagotzen du birusen erasoa gertatzen denean. Bitamina hori emango diguten janariak oliba-olioa, hosto berdeko berdurak eta fruitu lehorrak dira nagusiki.
A bitaminak mukosak indartzen ditu, infekzioen kontrako borrokan. Esneki osoetan (ez hainbeste gaingabetuetan), arrautzan eta gibelean aurkitzen da batez ere.
Mineralak. Gorputzak burdina (haragia, arraina, arrautza), zinka (haragiak, arraina, zerealak eta lekaleak) eta selenioa (haragia, mariskoak edo itsaskiak, zerealak) ere behar ditu.

● OHITURA EGOKIAK
Garrantzi handikoa da era berean umeak beharrezkoak diren orduak lo egitea, ariketa edo jarduera fisikoa modu erregularrean egitea eta gehiegizko obligaziorik (eskolaz kanpoko jarduerarik esan nahi da) ez edukitzea, estresak gorputza ahuldu egiten baitu. Umea oso nekatua edo ahuldua badago, kasua baloratu ondoren pediatrak osagarri dietetikoak hartzea gomendatuko du agian.

Noiz hartu behar dira antibiotikoak eta noiz ez

Antibiotikoak ez dira gaitz guztien kontrako erremedioa. Batzuetan beharrezkoak dira, beste batzuetan, ordea, ez. Alferrik hartzen badira, gorputzean erresistentzia eragin dezakete eta epe luzera gerta daiteke botika horrek eraginkortasuna galtzea.

• FARINGITISA (ANGINAK). Bi eratakoak izan daitezke: jatorri biralekoak, edo bakterioek sortuak. Aurreneko kasuan, antibiotikoak alferrikakoak dira. Faringitisa bakterioek sortua denean bakarrik errezetatzen dira antibiotikoak, izan ere A taldeko estreptokokoek eragindako infekzioa bada, gerora gaixotasun larriak (sukar erreumatikoa edo giltzurruneko lesioak) sortzeko arriskua dagoelako. Sukar altua, mina irensterakoan, gongoil handituak lepoan eta zornea amigdaletan (puntu txikiak edo baita plaka handi samarrak ere) izaten dira faringitis bakteriano baten sintomak.

• HOZTURA ARRUNTA. Eztula, gehiegizko muki-jarioa, sukarra,… horiek dira hoztura edo marrantaren sintoma tipikoak. Infekzio birikoa da, eta ez du antibiotikorik behar sekula. Kontuan hartu behar da, gainera, gaixotasun arin horiei esker umea pixkanaka gorputzaren defentsak osatzen ari dela. Aski da sukarra jaisteko antipiretikoak ematea, eta sudurra serum fisiologikoarekin maiz garbitzea.

• GRIPEA. Bere sintomak hoztura arruntaren kasuan aipatutakoen antzekoak dira, eta hau ere birus batek sortua denez, ez du antibiotikorik behar tratamendu gisa.

• OTITISA. Gehienetan bakterioren batek sortutako infekzioa izaten da. Bi urtez azpiko umeen kasuan, beti antibiotikoak errezetatzen dira, konplikazio larriak saihesteko. Ume koskortuagoetan, berriz, otitisaz gain, sukarra edo belarriko zorne-jarioa agertzen denean bakarrik aginduko dira antibiotikoak.

• BRONKITISA. Normalean, gaixotasun hau jatorriz birikoa izaten da, eta horregatik ez da beharrezkoa antibiotikoekin tratatzea. Eztula emankorra denean, ordea, sukarra agertzen bada edo molestiek denbora luzean (hamar egunetik gora) irauten badute, litekeena da bakterioek eragindako gain-infekzio bat gertatzea. Kasu horietan bai, komenigarria da antibiotiko bat agintzea eta erradiografia bat egitea, pneumonia posible bat baztertzeko.

Gutxiago(tan) hozteko trikimailuak

Umeen sistema immunologikoa bizkortzeaz gainera, badira zure seme-alaba infekzioen aurka indartzen lagunduko dizuten gomendio edo aholku erraz batzuk:

● ONDO ABRIGATU
Umeek kalean ondo babestuta joan behar dute, baina exageratu gabe noski. Txanoa eta bufanda eramateak, adibidez, arnasbideak hoztea saihesteko balio du. Neguko hotzak arnas aparatuaren azalera estaltzen duten zilioen mugimendua paralizatzen du, eta horrela birusen eta bakterioen sarrera errazago gertatzen da.

● GIRO KARGATUAK
Ahal den neurrian, komeni da umeek giro kargatuetatik eta jende asko pilatzen den lekuetatik urrun egotea.

● INGURUGIROKO HEZETASUNA
Giro lehorrek arnas mukosak bulnerableago bihurtzen dituzte. Komeni da, beraz, umearen gelan hezetasun-maila % 70ekoa izatea. Hori lortzeko hezegailuak erabil ditzakezu edo baita betidaniko irtenbidea baliatu ere, bere gelan ur irakinez betetako ontzi bat jarrtza, alegia, umea lotara joan aurretik.

Antibiotikoen urrezko arauak

Saihestu automedikazioa. Ez eman inoiz zure seme-alabari medikuak agindu ez dizun antibiotikorik.
Errespetatu tratamenduaren iraupena. Nahiz eta umeak hobera egin, ez eten sekula medikuak agindutako tratamendurik, bakterioek antibiotikoen kontrako erresistentzia garatu dezakete-eta.
Ez egin kasu senide edo auzokoei. Sintomak beste pertsona batzuenen antzekoak izan arren, gogoan izan kasu bakoitzak bere sendabide berezia eskatzen duela.
Ez erabili berriro medikuak aurreko batean errezetatutako antibiotikorik. Sintomak antzekoak izan arren, gerta liteke beste gaixotasunen bat izatea.

Argazkiaren iturria

Ematen diguten guztia

Janire Jaio // Maider Arrizabalaga — 2009-11-11T10:30:32Z

Orokorrean, saio hauetara haurrak eramaten dituzten gurasoak beraien seme-alaben hezkuntzan inplikatzen eta arduratzen diren helduak izan ohi dira eta ez dute beraz, heztearen betebeharra beste heldu profesional batzuen gain soilik uzten. Heztearen jardueran kontzentziatuta dauden familiak izaten dira. Gurasoek opari bana egiten digute beraien haurrak saioetara ekartzen dizkigutenean. Testu hau beraien omenez egin dugun arren, oraindik ere asko zor diegu familia hauei.

Hezitzaile eta psikomotrizista bezala daramagun urteotan gehien arduratzen gaituen alderdietaz hausnartzen saiatzen gara, hala nola gurasoekin eratzen ditugun harremanetaz.

Sarri pentsatu izan dugu zein garrantzitsuak diren gurasoak 0-6 urte bitarteko haurrentzat. Adin honetako haurretan indar handia du oraindik bere gurasoekiko duten loturak. Ama eta aita dira haurrarentzat bere bizitzako oinarrizko bi irudiak. Gurasoak dira beraz, iraunkortasun afektiboa eta erreferentzia jarraia irudikatzen dutenak.

Benetan umearentzat bere gurasoen irudia horren esanguratsua izanik, haurraren garapen prozesuaren laguntzaile bezala, gurasoekin eratzen ditugun erlazioetaz gero eta gehiago arduratzen gara. Familia horiekin lan egiteak, haurrarekin modu osoago batean lan egitea suposatzen du.

Hausnarketa hauek behin baino sarriago garamatzate galdera berriak formulatzera, jadanik emandako egoerak berraztertzera, harreman egokiago baterako ezaugarriak zeintzuk izan daitezkeen zehaztera eta hartu-eman hauen helburuak zeintzuk diren birpasatzera. Alderantziz, ez zaigu batere erraza egiten dena argi izatea eta zalantzarik gabe aurrera egitea. Gure lanbidean esperientzia gehiago bereganatua ahala, baliteke aurrerago gurasoekin izaten ditugun erlazioak ere gure hausnarketa berrietara moldatzea. Garrantzitsuena hausnarketarako denbora hartzea eta bizi dugun guztiarekin sintonian egotea dela deritzogu, egiten dugun moduarekiko eta zergatiekiko kontzientzia handiago bat eskuratu ahal izateko.

Zergatik gurasoekin lan hau?

Gurasoak dira 0-6 urte bitarteko haurren bizitzetan irudirik garrantzizkoenak.
Gurasoak dira beraien haurrak hobekien ezagutzen dituztenak. Hezitzaile eta psikomotrizistok beraien historiaren parte bat baino ez gara.
Gurasoek psikomotrizistok beraien haurrekin egiten dugun lana ezagutzea interesgarria deritzogu, besteak beste koherentziaz eta elkarlanean lan egin dezagun.
Gurasoek beraien seme-alabetaz hitz egiteko duten premiaz jabetzen gara; benetako komunikazio baterako beharra dago. Ongi, gaizki, nahiko eta oso ongiak baino, beraien haurra nor den eta zer egiten duen erreklamatzen dute.

Noiz ematen dira orduan erlazio hauek eta nolakoak izaten dira?

Saioen sarrera-irteeretan: une hauek haurrak agurtu eta gurasoei arreta egiteko aprobetxatzen dugu. Honez gain, informazioa norabide bietan elkartrukatzeko ere aukera izaten da. Bide batez, guraso eta haurren arteko erlazioen nolakotasunak jasotzeko baliagarria egiten zaigu espazio hau, gorputz ezaugarrietan zein hitzezkoetan arreta jarriz.
Komunikaziora irekitako espazioak: orokorrean, bakarka egiteko beharrik ez badago, hiru izan ohi dira ikasturtean zehar burutzen ditugun bilerak eta hauek taldekakoak izaten dira. Topaketa hauetan gure asmoa elkartrukerako espazio bat sortzea izaten da: elkar aberasteko espazioa, non batak besteari eskaini diezaiokeen esperientziekin entzute giro bat sortzen saiatzen garen. Hala bada, diskurtso intelektualak saihesteko bidea hartzen dugu eta familiekiko entzutezko jarrera emozionala izaten saiatu. Guk entzun egiten dugu, beraiek hitz egin ahal izateko.

Hauek dira besteak beste, kontutan izaten ditugun alderdiak senideekin komunikaziorako topaketa bat aurrera eramateko orduan:

Ikasturte hasieran: elkar aurkeztu ondoren, gurasoei beraien haurrak psikomotrizitate saietara bideratzeko arrazoiak aurkeztu ditzaten iradokitzen diegu: norena izan den erabakia, beraien seme-alabak jakinaren gainean al dauden eta zeintzuk diren saioekiko dituzten espektatibak. Informazio hau guztia baliagarria suerta dakiguke psikomotrizistoi aurrerago. Lehen topaketa honetan gainera, beraien haurrekin aurrera eramango dugun lanaren inguruan zehaztapen batzuk eskaintzen dizkiegu, hezkuntzan oinarritutako praktika psikomotrizta zertan oinarritzen den ezagutu dezaten. Hala nola, beraien haurren garapen prozesuan helduon rola zein izango den komunikatzen diegu alde batetik; bestetik, laburbilduz, gure helburuak zeintzuk diren aipatzen dizkiegu, hauen artean informazioa elkartrukatzeak duen garrantzia azpimarratuz. Guztiok, bai guraso zein psikomotristok gara “lagungarriak lan honetan, eta ez aurkariak (Lola García); hirugarrenik, adibide ulerterrazekin psikomotrizitate saio baten nondik norakoak azaltzen dizkiegu; eta bukatzeko, hitza ematen diegu berriz ere, edozein zalantza, hausnarketa edo iradokizun konpartitu nahi duenarentzat.
Ikasturte amaieran: lehenbizi komunikaziorako espazio bat irekitzen dugu beraien seme-alabak saioekin eta eratutako erlazioekin nola sentitzen diren adierazteko. Behin aurrekoa amaitutzat emandakoan, haur taldearen garapena zer nolakoa izan den azaltzeari ekiten diogu: zer den egiten dutena, zertara jolasten duten eta zein den egiten dituzten produkzioen inguruko zentzua. Beharrezkoa bada, egoera zehatz baten aurrean gure erantzuna zein izango litzatekeen adierazteari ez diogu ukorik egiten. Baina bilera hau batez ere gurasoei lasaitasuna itzultzeko aprobetxatu nahi izaten dugu, badutelako sarri inkonpetentzia sentsaziorik; beraiek zein beraien haurrek gaitasunak dituzten pertsonak direla eta berorietan sinetsi behar dutela adierazten saiatu izan ohi gara. Gurasoek beraien seme-alabentzat onena nahi dutela uste dugu eta beraz, ideia hau presente dugula zuzentzen gara beraiena. Bukatzeko, norbaiti lagungarria izan dakiokeela uste dugunetan beraien barruan oihartzuna sorrarazi eta hausnartzera bideratu diezaiokeen esaldiren bat eskaintzen diegu.
Ikasturte bukarean: behin pittin bat gehiago elkar ezagutu ondoren, saio bibentzial batetan parte hartzeko gonbitea luzatzen diegu gurasoei. Saio honetan haurrekin aurrera eramaten dugun psikomotrizitate saioa baten antzekoa bizitzeko aukera izango dute aita-amek. Behin horrelako esperientzia batek eskaintzen dizkieten emozio anitzekin esperimentatu ondoren, haur bakoitzaren aurre baimenarekin, beraien seme-alaben inguruan aurreko saioetan zehar bildutako argazkiak erakusten dizkiegu. Modu honetan gurasoek beraien haurrek saioetan egin duten horrekin konektatu eta ulertzeko aukera ezin hobea izango dute. Testuinguru honi esker beraz, gurasoak, beraien txikienen emozioekin bat egin eta, beraien beharretara egokiago moldatu ahal izango dira aurrerantzean.

Hala izanik, guraso hauei beraien gaitasunetan sinisteko arrazoirik badutela izan demostratzen saiatzen gara, gugan fidatu eta beraien seme-alabak gure eskutan lagatzen dizkiguten bezalaxe. Gurasoek opari bana egiten digute beraien haurrak saioetara ekartzen dizkigutenean. Testu hau beraien omenez egin dugun arren, oraindik ere asko zor diegu familia hauei.

Erreferentzia bibliografikoak:
Aucouturier, B. 2004. Los fantasmas de acción y la práctica pscomotriz. Barcelona. Editorial Graó.
García Olalla, L. 2007. Los malestares del niño. Seminario UNED, Bergara.
Parellada, C. 2007. Ver, observar, percibir: la mirada de la psicomotricidad como fuente entre la familia y la escuela. VIII Jornadas de práctica psicomotriz, reeducación y terapia, Vitoria-Gasteiz.
Herrero, J., Martínez Calabuig, J., Serrano Hortelano, I. y Wijnakker, M. 2008. II Jornadas de educación y crianza La Serrada. Alicante.

Argazkiaren iturria

Seme-alabak haien garapen prozesuan gidatzea

Maite Aizpiri — 2009-11-04T12:03:36Z

Seme-alaben heziketak, nolabait seme-alabei haien garapen prozesuan gidatzea dakar. Haurrei txikitatik komeni zaie nondik nora jo dezaketen eta zein pausu eman ditzaketen jakitea, baita pausu horiek ematerakoan gurasoengandik babestuta daudela sentitzea ere.

Garrantzitsua da beraz, seme-alaben heziketa prozesuan haurrari norabide egokia hartzen laguntzea, betiere haurrari huts egiteko eta probatzeko aukera emanez. Eta kontuan izanik, badirela zenbait gauza seme-alabek ikasi beharko dituztenak, norbere burua ez kaltetzeko, pertsona autonomoa izatera heltzeko, edota familian, eskolan eta gizartean ongi moldatu ahal izateko.

Horretarako, seme-alabei zenbait arau eta muga jartzea ezinbestekoa da, eta arauak eta mugak jartzea ez dugu lotu behar guraso autoritario izatearekin, baizik eta seme-alabei haien garapen prozesuan babestu eta gidatzearekin.

Arauak jartzea. Zer da mugatu behar dena? Zer helbururekin?

Arauak jartzerakoan komeni da pentsatzea zer kontsideratzen dugun garrantzitsua geure seme-alabentzat, eta hortik abiatuta, aztertu zer arau eta zer muga jarriko ditugun. Arauak beti ere helburu batekin jarriko dira, esaterako:

Norbere bizitza arriskuan ez jartzeko: Adib. txikitan ezingo du bidea bakarrik gurutzatu.
Osasuntsu egoteko: Adib. Jatorduetan dagoena jan beharko du, ezingo ditu egunero litxarkeriak jan...
Autonomia eta erantzukizuna gara ditzan: jostailuak jaso beharko ditu, norbere gela txukundu, esandako orduan etxera etorri...
Familian, eskolan edota gizartean ondo molda dadin: gainontzekoak errespetatu...

Hauek zenbait adibide dira, kontuan izan behar dugu adinaren arabera arauak egokitu egin beharko ditugula.

Ezin da dena mugatu

Zenbait gauza haiek probatu beharko dituzte, norberak izandako esperientziatik ere ikasten delako.
Ezin ditugu seme-alaben gustuak edo zaletasunak arautu.
Zailtasun ugarirekin aurkitzen garenean, lehentasunak zehaztu behar dira, ez da berdina eskolara ez joatea edo gela txukundu gabe edukitzea.

Arauak adostea

Seme-alabek arauak jartzen parte hartzen dutenean errazagoa izaten da ondoren arauak betetzea, horregatik komeni da zenbait gauza ( etxeko lanen banaketa…) guztion artean adostea. Baina beti ez da erraza adostasunera iristea, kasu hauetan, gurasoei dagokie arauak zehaztea haiei baitagokie seme-alabak hezteko erantzukizuna. Araua jartzerakoan komenigarria izaten da seme-alabei arauaren zergatia azaltzea.

Arauak betearaztea

Garrantzitsua da arauez gain mugak non dauden zehaztea, noraino heldu naiteke? zer da onartzen ez dena? Seme-alabek galdera horien erantzuna jakin behar dute. Eta horretarako komeni da gure aldetik ere konstantzia mantentzea. Izan ere, eguneroko bizitzako erritmoak edota momentuko aldarteak batzuetan aurrez ezarritako arauei jaramonik ez egitera garamatza. Hau sarritan egiten badugu, seme-alabek ez dute jakingo zer espero dugun haietaz, eta batzuetan ezezkoa baiezkoa izan daitekeela ikusten badute, ez gara ari mugak argi zehazten.
Horrelako egoeren aurrean gaudenean saiatu behar gara pentsatzen ea aurrez guk jarritako araua ez betearazteak, seme-alabei on egiten dien edo ez.

Gehienetan konstanteak izanez gero, seme-alabek jakingo dute benetan zer espero dugun haiengandik. Eta zentzu pixka batekin jokatuz, jakingo dugu noiz erlaxatu gaitezkeen eta noiz komeni den gu tinko mantentzea.